PART 4
Prologue: Ang Umuwi
Umuulan nang umuwi si Russel.
Hindi malakas. Hindi iyong ulan na may galit, may kidlat, may hangin na bumabaluktot sa mga puno. Ambon lang. Matiyaga. Malagkit. Parang matagal nang nakasabit sa langit at ayaw pang tumigil dahil may hinihintay.
Alas-singko y medya ng umaga nang may kumatok sa pinto.
Tok.
Tok.
Tok.
Nagising si Miggy sa tunog.
Hindi siya agad gumalaw. Nakahiga siya sa manipis na foam sa tabi ni Noel, na nakakulot pa rin ang maliit na katawan sa ilalim ng kumot. Sa kabilang gilid ng kuwarto, nakasabit pa rin sa pako ang lumang jacket ng Papa nila. Basa ang laylayan kahit tatlong araw na itong hindi nagagamit.
Tatlong araw.
Tatlong araw mula nang umalis si Russel para sa sinabing huling biyahe.
Tatlong araw mula nang hinalikan nito si Miggy sa noo, hinawakan ang balikat niya, at pilit na ngumiti kahit halatang nanginginig na sa pagod ang buong katawan.
“Uwi ako agad,” sabi ni Russel noon.
Hindi iyon ang eksaktong sinabi niya. Alam ni Miggy iyon. Pitong taong gulang pa lang siya, pero may mga linyang hindi nakakalimutan ng bata, lalo na kapag iyon ang huling bagay na pinanghahawakan niya habang unti-unting nauubos ang gabi.
“Huling biyahe lang,” sabi ni Papa.
Iyon ang tunay.
Tok.
Tok.
Tok.
Bumangon si Miggy. Ramdam niya ang lamig ng sahig sa talampakan. Sa labas ng bintana, kulay-abo na ang umaga. Hindi pa ganap na liwanag. Hindi pa rin dilim. Iyong oras na parang nagdadalawang-isip ang mundo kung tutuloy pa ba.
Muling kumatok.
“Miggy.”
Nanigas ang bata.
Boses iyon ng Papa niya.
Mahina. Paos. Pagod.
“Miggy, anak. Buksan mo.”
Sa tabi niya, gumalaw si Noel. Isang taong gulang pa lang ito noon. Hindi pa marunong magsalita nang maayos, pero marunong nang umiyak kapag nawawala ang pamilyar na amoy ng ama nila sa bahay.
Lumapit si Miggy sa pinto.
Naalala niya ang bilin ni Russel bago umalis.
Huwag magbubukas kahit may kumatok.
Kahit boses ko pa ang marinig mo.
Kumapit ang maliit niyang kamay sa doorknob. Nanginginig ang mga daliri niya.
“Pa?” bulong niya.
Sa kabilang panig, may saglit na katahimikan.
Pagkatapos, marahang sumagot ang lalaki.
“Anak. Ako ’to.”
May kung anong bumigay sa dibdib ni Miggy. Hindi niya naisip ang sumpa, ang ulan, ang gabi, ang mga linyang paulit-ulit na sinabi sa kanya ng ama. Ang naisip lang niya ay ang tatlong araw na hindi siya natulog nang maayos. Ang iyak ni Noel. Ang tinig ni Tita Lorie sa labas na nagsasabing baka nasa ospital si Russel. Ang mga kapitbahay na nag-uusap nang mahina kapag dumadaan siya.
Binuksan niya ang pinto.
Nandoon si Russel.
Basang-basa ang damit. Maputla ang mukha. May maliliit na sugat sa palad. Ang buhok niya ay nakadikit sa noo, at ang labi niya ay halos kulay abo. Ngunit nang makita niya si Miggy, ngumiti siya.
Hindi umiyak si Miggy. Hindi agad. Tumakbo siya papunta sa ama at yumakap nang mahigpit sa bewang nito.
Malamig si Russel.
Sobrang lamig.
Parang galing sa ilalim ng tubig.
Pero niyakap din siya nito. Mabagal. Mahigpit. Halos tama.
“Pa,” hikbi ni Miggy. “Akala ko hindi ka na uuwi.”
Hinaplos ni Russel ang likod niya.
“Bumalik ako, di ba?”
May mali sa sagot.
Hindi iyon mali sa salita. Mali sa pagitan. Parang may sandaling paghahanap bago niya nahanap ang tamang tono. Parang may tao sa likod ng mukha ni Russel na nag-aaral kung paano dapat magsalita ang isang ama.
Pero hindi iyon pinansin ni Miggy.
Noong umagang iyon, mas pinili niyang maniwala.
Mas madali kasing yakapin ang pagbabalik kaysa titigan ang katotohanang may dala itong ibang lamig.
Mas madali ring maging bata.
At noong umagang iyon, iyon pa siya.
Bata.
Kabanata 1: Pitong Taon ng Maling Pag-uwi
Lumipas ang pitong taon.
Sa pitong taong iyon, natutong magbasa si Noel. Natutong magsinungaling si Miggy. Natutong tumanda ang bahay.
Ang pintura sa pinto ay nagbalat. Ang lumang foam ay napalitan. Ang kapitbahay nilang si Mang Berto ay nagkasakit at namatay. Si Tita Lorie ay nagkauban. Ang mga batang dating kalaro ni Miggy sa kalsada ay nagsipag-high school, nagsipaglipat, nagsipagtrabaho sa tindahan o talyer.
Pero si Russel ay halos hindi nagbago.
Medyo humaba ang buhok niya. Medyo pumayat ang pisngi. May kaunti pang guhit sa gilid ng mga mata kapag maliwanag ang araw. Pero ang lamig niya ay naroon pa rin. Ang paraan ng pagtitig niya sa pinto kapag umuulan ay naroon pa rin. Ang maliit at kontroladong ngiting nauuna bago ang sagot ay naroon pa rin.
Para kay Noel, iyon ang mukha ng kanilang ama.
Para kay Miggy, iyon ang mukha ng isang tanong na pitong taon nang hindi sumasagot.
Labing-apat na taong gulang na si Miggy nang maunawaan niyang hindi bumabalik ang mga nawawala nang buo.
May mga bagay silang iniiwan sa daan.
May mga bagay na ibang umuuwi kapalit nila.
Hindi niya iyon natutunan sa isang gabi. Natutunan niya iyon nang dahan-dahan, sa paraan ng pagkatuto ng isang batang walang ibang mapagtanungan kundi ang sariling takot.
Noong unang taon matapos bumalik si Russel, napansin ni Miggy na hindi na ito natutulog nang mahaba. Nakahiga si Russel, oo. Nakapikit. Pero hindi natutulog. Ilang beses siyang bumangon sa madaling-araw at nakita ang ama na nakaupo sa sala, nakaharap sa pinto, parang naghihintay sa sarili niyang pagbabalik.
Noong ikalawang taon, napansin niyang hindi marunong mapagod ang katawan ni Russel. Dati, kapag galing ito sa magdamag na pagmamaneho, halos hindi na mahubad ang sapatos bago mapaupo sa sahig. Ngayon, kahit ilang araw siyang walang tulog, pantay ang kilos. Hindi siya bumabagsak. Hindi siya napapapikit. Hindi siya nanginginig sa antok.
Noong ikatlong taon, nagsimula ang maling mga alaala.
Tinawag siya ni Russel na “Migs.”
Hindi iyon tawag ng tunay niyang ama sa kanya.
“Miggy” lang. Minsan “anak.” Kapag nagbibiro, “boss.”
Hindi “Migs.”
Noong ikaapat na taon, mali na ang kanta.
Dati, may lullaby si Russel na natutuhan kay Anna. Mababa ang simula, parang dasal, at laging nauuwi sa bulong. Kapag takot si Miggy noon, iyon ang kinakanta ni Papa.
Ngayon, humuhuni si Russel ng ibang himig.
Walang salita.
Paulit-ulit.
Tatlong nota.
Parang announcement sa terminal.
Noong ikalimang taon, nagising si Miggy sa tunog ng gripo kahit sarado ito. Lumabas siya sa kusina at nakitang tumutulo ang tubig sa lababo. Sa bawat patak, may boses.
“Miggy… anak…”
Sumagot sana siya, pero biglang nag-ring ang baso sa kamay niya at nabasag. Sa piraso ng salamin sa lababo, nakita niya ang mukha ni Russel na hindi iyong Russel na nasa sala. Basang-basa. Nakadikit ang mga palad sa kung anong malinaw na pader. Bumubuka ang bibig.
Huwag.
Noong ikaanim na taon, may kumatok sa bintana ng kuwarto kahit nasa ikalawang palapag sila. Nang silipin ni Miggy, may batang babae na nakadilaw na kapote sa labas, nakayapak sa manipis na gilid ng bubong, nakangiti.
Hindi alam ni Miggy kung bakit niya tinakpan ang bibig niya.
Basta ginawa niya.
Sa sandaling iyon, nawala ang ngiti ng bata. Naging blangko ang mukha nito. Parang may naputol na tali.
Noong ikapitong taon, nagsimulang gumuhit si Noel ng terminal.
Hindi ordinaryong terminal. Hindi iyong terminal na minsan nilang nadadaanan sa bus. Ang terminal ni Noel ay laging basa. Laging may malaking salamin. Laging may dalawang Russel.
Isang Russel na nasa loob ng bahay.
Isang Russel na nasa likod ng salamin.
Mula noon, hindi na itinapon ni Miggy ang mga nakita niya.
Isinulat niya ang mga ito.
May notebook siya sa ilalim ng kutson.
Hindi iyon diary.
Hindi rin assignment.
Sa unang pahina, may nakasulat gamit ang itim na ballpen:
MGA BAGAY NA HINDI DAPAT GAWIN KAPAG UMUULAN.
Sa ilalim nito, may listahan.
Huwag magbubukas kapag tatlong katok.
Huwag sasagot kapag boses ni Papa ang galing sa static.
Huwag titingin nang matagal sa salamin kapag 3:17.
Kapag may batang nakangiti sa ulan, takpan ang bibig.
Huwag hayaang magising si Noel kapag tumunog ang lumang phone.
Huwag sabihin kay Noel na may dalawang Papa.
Huwag mapagod.
Akala ni Miggy noon, halik lang ang paraan nila. Kapag napababa mo ang kamay mo, kapag hinayaan mong dumikit ang malamig nilang labi sa’yo, doon ka nila aangkinin. Pero habang tumatagal, naintindihan niyang hindi halik ang tunay na sumpa. Ang halik ay isang pinto lang. Minsan, sagot ang pinto. Minsan, pagbukas. Minsan, pagtingin sa salamin nang masyadong matagal. Ang mahalaga, mapagod ka muna. Kapag pagod ka na, mas madali kang papasukin.
Hindi alam ni Miggy ang buong sumpa. Hindi niya alam kung saan ito nagsimula, kung bakit laging umuulan, o kung bakit sa oras na 3:17 bumubuka ang mga bagay na dapat manatiling sarado.
Pero may mga tuntuning natutuhan ang bata sa takot.
At sa pitong taon, sapat na ang takot upang maging relihiyon.
Kabanata 2: Ang Ama na Halos Tama
Isang gabi ng Hulyo, bumuhos ang ulan sa Maynila na para bang may binubuksang lumang sugat sa langit.
Nasa kusina si Russel, nagtitimpla ng kape kahit alas-onse na ng gabi. Hindi na siya nagda-drive. Hindi na rin siya nakakatagal sa kahit anong trabaho. Minsan, nagtatayo siya ng tindahan sa umaga at nagsasara bago maghapon. Minsan, tumatanggap siya ng pag-aayos ng sirang electric fan. Minsan, wala siyang ginagawa kundi umupo sa sala at tumingin sa pinto.
Si Noel, walong taong gulang na ngayon, ay nakaupo sa sahig at gumuguhit.
“Kuya,” sabi nito.
Nasa mesa si Miggy, kunwari gumagawa ng assignment.
“O?”
“Bakit ayaw mo kay Papa?”
Natigil ang kamay ni Miggy sa papel.
Sa kusina, sandaling huminto ang kutsara sa tasa.
Hindi lumingon si Russel.
“Hindi ko ayaw kay Papa,” sabi ni Miggy.
“Lagi mo siyang tinitingnan na parang masama siya.”
Tahimik si Miggy.
“Tapos kapag tinatawag ka niya, hindi ka agad sumasagot,” dagdag ni Noel. “Parang takot ka.”
Humigpit ang hawak ni Miggy sa lapis.
“Minsan kailangan munang siguraduhin kung sino ang tumatawag.”
Napakunot-noo si Noel. “Si Papa lang naman iyon.”
Doon tumingin si Miggy sa kanya.
“Paano mo alam?”
“Kasi siya ang Papa natin.”
“Naalala mo ba siya bago siya nawala?”
Hindi agad sumagot si Noel. Isang taong gulang pa lang siya noon. Ang lahat ng alaala niya tungkol sa ama ay alaala ng lalaking bumalik, hindi ng lalaking umalis.
“Hindi,” sabi ni Noel. “Pero siya lang naman ang Papa na kilala ko.”
May kung anong kumirot sa dibdib ni Miggy.
Iyon ang pinakamasakit sa pitong taon.
Hindi lang dahil may ibang umuwi.
Kundi dahil marunong itong manatili.
Marunong itong magluto ng itlog sa umaga. Marunong itong magbayad ng kuryente. Marunong itong magdala kay Noel sa health center kapag nilalagnat. Marunong itong ngumiti sa teacher kapag may school program. Marunong itong umupo sa likod ng classroom, pumalakpak sa tamang oras, at magmukhang ama sa mata ng ibang tao.
Pitong taon nitong natutuhan ang gawain ng ama. Pero hindi nito natutuhan ang pinagmulan ng pagmamahal.
Minsan, kapag pagod si Miggy, muntik na rin siyang maniwala.
At iyon ang ikinagagalit niya sa sarili.
Dahil paano kung sapat na nga ang katawan kapag sapat ang ginagawa?
Paano kung ang ama ay hindi ang alaala kundi ang presensiya?
Paano kung siya lang ang malupit dahil may naaalala siya?
Sa kusina, muling gumalaw ang kutsara sa tasa.
Kling.
Kling.
Kling.
Tatlong tunog.
Ngumiti si Russel bago siya nagsalita.
“Tama si Noel,” sabi niya. “Minsan, Miggy, ang mahalaga hindi kung ano ang naaalala mo. Ang mahalaga kung sino ang nandito.”
Hindi sumagot si Miggy.
Tinignan niya ang drawing ni Noel.
May terminal. May mga bus. May tubig sa sahig. May dalawang lalaki.
Isang lalaki ang nakatayo sa tabi nina Noel at Miggy.
Isang lalaki ang nasa likod ng malaking salamin, nakataas ang dalawang kamay, parang kumakatok mula sa kabilang panig.
Nanlamig ang batok ni Miggy.
“Noel,” mahina niyang sabi. “Bakit dalawa si Papa?”
Tumingin si Noel sa drawing na parang ngayon lang niya rin napansin.
“Isa lang si Papa.”
“Pero dalawa ang ginuhit mo.”
Itinuro ni Noel ang nasa tabi nila.
“Hindi ’yan si Papa.”
Tumigil ang ulan sa isang segundo.
Pagkatapos, mas lumakas ito.
Itinuro ni Noel ang nasa likod ng salamin.
“’Yan si Papa.”
Hindi gumalaw si Miggy.
“Sinong nagsabi sa’yo?”
Tumingin si Noel sa ilalim ng mesa.
Walang tao roon.
Pero ngumiti siya.
“Sila.”
Sa kusina, tumigil ang kutsara.
Dahan-dahang lumingon si Russel.
Ngumiti siya.
“Ang galing na gumuhit ni Noel, no?”
Hindi sumagot si Miggy.
Kinabukasan, may bagong drawing si Noel.
Tatlong bata. Isang nakadilaw na kapote. Isang may school bag. Isang may hawak na Santo Niño.
Sa tabi nila, may isa pang bata.
Hindi labing-apat na taong gulang.
Pitong taong gulang.
Nakayapak. Basang-basa. Suot ang lumang jacket ni Russel na halos lamunin ang maliit na katawan.
Si Miggy.
“Bakit ako ’yan?” tanong ni Miggy.
Naglalaro si Noel sa sahig, pero hindi siya tumingin sa kuya niya.
“Kasi doon ka raw babalik.”
“Saan?”
Tumuro si Noel sa pinto.
Nandoon si Russel.
Tahimik.
Nakatingin sa drawing.
Sa unang pagkakataon sa gabing iyon, hindi siya ngumiti.
Pinunit ni Miggy ang papel.
Mula noon, itinago na ni Noel ang mga drawing niya.
Kabanata 3: Mga Batas Kapag Umuulan
Hindi na naging normal ang mga sumunod na araw.
Tuwing 3:17 ng madaling-araw, nagigising si Miggy sa tunog ng lumang notification.
Ting.
Ting.
Ting.
Galing iyon sa kotse sa garahe.
Hindi na ginagamit ang sasakyan ni Russel mula nang bumalik siya. Nakatakip pa rin ito ng asul na trapal, mas luma na ngayon, mas maraming butas, mas amoy amag at ulan. Sabi ni Russel, matagal nang sira ang makina. Sabi niya, wala nang silbi ang lumang sedan. Sabi niya, dapat ibenta na lang.
Pero hindi niya ibinenta.
Hindi rin niya hinayaang lumapit doon si Noel.
Si Miggy lang ang lumalapit kapag tulog ang lahat.
Isang madaling-araw, nagising siya sa tunog ng notification na mas mahaba kaysa dati.
Ting.
Ting.
Ting.
Bumangon siya. Alas-tres diyesisiyete ang oras sa lumang alarm clock.
3:17.
Sa tabi niya, tulog si Noel, pero basa ang pisngi. Umiiyak habang natutulog.
Dahan-dahang lumabas si Miggy. Hindi niya binuksan ang ilaw. Sa sala, nakaupo si Russel.
Hindi ito nakaharap sa kanya. Nakaupo lang sa kahoy na upuan, tuwid ang likod, nakatingin sa pinto.
“Pa?” muntik nang sabihin ni Miggy.
Pero pinigil niya ang sarili.
Rule number two.
Huwag sasagot kapag boses ni Papa ang galing sa static.
Hindi niya alam kung galing ba sa static ang katahimikan.
Kaya hindi siya nagsalita.
Lumabas siya sa likod-bahay.
Malamig ang hangin. Basa ang semento kahit hindi na gaanong umuulan. Lumapit siya sa kotse at itinaas ang trapal.
Nandoon ang lumang phone ni Russel sa dashboard.
Umiilaw.
Nakabukas ang TNVS app.
May isang aktibong biyahe.
Passenger: Russel F.
Pickup: Gate 3:17
Drop-off: Bahay
Status: In transit
Pitong taon na itong ganoon.
Pitong taon nang hindi natatapos.
Dahan-dahan niyang hinawakan ang phone. Basa ang screen. Hindi mula sa ulan. Nasa loob ng kotse ang tubig. Manipis na patong sa dashboard, sa manibela, sa upuan. Amoy lumang baha, basang papel, at sementong hindi nasisikatan ng araw.
May bagong notification sa taas.
Trip history recovered.
Hindi pinindot ni Miggy agad.
Tinitigan niya muna ang screen. Sa itim na salamin ng phone, nakita niya ang sarili niyang mukha: labing-apat, puyat, at pagod sa paraang hindi dapat pagod ang isang bata.
Sa likod ng repleksyon niya, may batang babae na nakadilaw na kapote.
Hindi siya lumingon.
Natututo na siya.
Pinindot niya ang notification.
Nagbukas ang app sa isang blangkong mapa. Walang kalsada. Walang pangalan ng lugar. Isang asul na tuldok lang ang kumikislap sa gitna ng puting kawalan.
Pagkatapos, lumitaw ang tatlong lumang biyahe.
Passenger: Andrew R.
Pickup: PITX Waiting Area
Drop-off: Service Corridor
Status: Missing
Passenger: Lawrence D.
Pickup: Parañaque Police Station
Drop-off: PITX Service Road
Status: Occu—
Passenger: Russel F.
Pickup: Gate 3:17
Drop-off: Bahay
Status: In transit
Hindi TNVS app ang hawak niya. Hindi na. Mukha lang itong app dahil iyon ang huling bagay na ginamit ni Russel bago siya nawala. Pero hindi pasahero ang nirerecord nito. Mga nadala ang laman nito. Mga taong minsang tinawag ng 3:17 at hindi na lubusang nakabalik. Kahit hindi sila sumakay sa kotse. Kahit pulis sila. Kahit biktima. Kahit katawan lang ang naiwan.
Hindi kilala ni Miggy ang unang dalawang pangalan, pero ramdam niya sa paraan ng pag-init ng screen na hindi sila basta pasahero.
Babala sila.
May maliit na icon sa tabi ng huling biyahe.
View incident recording.
Nang pinindot niya iyon, hindi agad video ang lumabas.
Static muna.
Mahabang static na parang ulan sa yero.
Pagkatapos, nagpakita ang mukha ng isang guard sa PITX.
Hindi malinaw. Parang galing sa lumang CCTV monitor na kinunan ulit gamit ang phone. Naka-uniporme ang lalaki, nanlalaki ang mata, at paulit-ulit na lumilingon sa likod habang nagsasalita.
“Kung may makakakita nito,” sabi ng guard, halos lunod sa static ang boses, “may lumalabas sa monitor tuwing 3:17. Hindi namin nirerecord. Hindi namin binubuksan. Pero nandiyan siya. ’Yong driver. Araw-araw. Nasa likod ng salamin.”
Nag-flicker ang video.
“May tatlong bata rin. Minsan apat. Minsan wala. Pero kapag narinig niyo ang announcement na Gate 3:17…”
Biglang lumingon ang guard sa kung saan.
May kumatok sa malapit.
Tok.
Tok.
Tok.
Napatigil ang guard.
Pagharap niya ulit sa camera, umiiyak na siya.
“Huwag kayong sasagot.”
Namatay ang video.
Muling nagbukas ang app.
Sa screen, may lumitaw na ruta.
Hindi tulad ng ordinaryong mapa. Hindi ito daan mula bahay hanggang PITX. Puro putol-putol na linya. Quiapo. Taft. Vito Cruz. Service Road. Mga lugar na dinaanan ng huling biyahe ni Russel.
Sa dulo, may pulang tuldok.
PITX — Staff Only Corridor.
Sa ilalim nito, may mensahe.
Arrive before 3:17.
Do not answer.
Do not open unless called by no one.
Tumunog muli ang phone.
Hindi tawag.
Notification lang.
Next passenger reserved: Noel F.
Doon naintindihan ni Miggy na hindi na sapat ang matakot.
Kailangan niyang pumunta.
Kabanata 4: Huling Punta Lang
Noong gabing iyon, habang natutulog ang buong bahay, kinuha ni Miggy ang lumang jacket ni Russel, ang phone, ang notebook niya, at ang rosaryo ni Anna na pitong taon niyang itinago sa kahon ng lumang resibo. Ang rosaryo ay dating nasa glove compartment ng kotse. Natagpuan niya iyon noong unang beses niyang pumasok sa loob, nakapulupot sa kambyo, basa kahit tuyo ang lahat sa paligid.
Hindi ito hinawakan ni Russel kahit minsan mula nang bumalik siya.
Kapag nakikita niya iyon, lumalayo siya.
Minsan, noong nakalimutan ni Miggy ang rosaryo sa mesa, huminto si Russel sa pintuan ng kusina at hindi pumasok buong gabi.
Kaya dinala iyon ni Miggy.
Bago siya umalis, lumapit siya kay Noel.
Gising ang kapatid niya.
Nakatingin ito sa kisame.
“Kuya,” bulong ni Noel.
“Matulog ka na.”
“Pupunta ka sa terminal?”
Hindi nakasagot si Miggy.
Umupo si Noel.
“Sinabi nila sa akin.”
“Sino?”
Tumingin si Noel sa madilim na sulok ng kuwarto.
Hindi tumingin doon si Miggy.
“Yung mga bata.”
Huminga nang malalim si Miggy. “Noel, makinig ka sa akin. Kapag may tumawag sa’yo mamaya, kahit boses ko, kahit boses ni Papa, kahit boses ni Mama… huwag kang sasagot.”
“Patay na si Mama.”
“Alam ko.”
“Pero minsan naririnig ko siya sa ulan.”
Napapikit si Miggy.
“Mas lalo kang huwag sasagot.”
Nagsimulang umiyak si Noel. “Kuya, takot ako.”
Niyakap ni Miggy ang kapatid niya.
Sandali lang.
Kung mas matagal, baka hindi na siya makaalis.
“Huwag kang matakot,” bulong niya, kahit takot na takot siya. “Ako na ang pupunta.”
“Babalik ka?”
Awtomatikong gustong sumagot ni Miggy.
Oo.
Pero natigil siya.
May mga salitang nagiging sumpa kapag sinabi sa maling gabi.
Kaya hinalikan niya na lang sa noo si Noel.
“Huling punta lang,” sabi niya.
Sa sala, nakaupo si Russel.
Akala ni Miggy ay tulog ito.
Pero nagsalita siya.
“Hindi mo kailangang gawin ’yan, anak.”
Hindi lumingon si Miggy.
Hindi siya sigurado kung ang nagsasalita ay ang ama niya, ang katawan nito, o ang kung anumang sumakay pauwi pitong taon na ang nakalipas.
“Delikado roon,” sabi ni Russel. “Hindi lahat ng hinahanap natin dapat balikan.”
Kumapit si Miggy sa doorknob.
“Alam mo ba kung nasaan ang totoong Papa ko?”
Saglit na tahimik.
Pagkatapos, narinig niya ang paghinga ni Russel.
O ang paggaya nito sa paghinga.
“Miggy,” sabi nito, malambing. “Ako ang nandito.”
“Hindi iyon ang tinanong ko.”
Tumayo si Russel.
Sa likod ni Miggy, naging mas mababa ang boses niya. Mas marami. Parang hindi iisang lalamunan ang ginagamit.
“Pitong taon kitang inalagaan.”
Dahan-dahang lumingon si Miggy.
Nakatayo si Russel sa gitna ng sala. Sa dilim, kamukha niya ang ama. Pero sa boses niya, may ibang mga taong nakasiksik sa ilalim.
“Pinakain kita,” sabi nito. “Pinag-aral. Binantayan. Pinatulog. Hindi ba sapat ang katawan kapag sapat ang ginagawa?”
Sumakit ang dibdib ni Miggy.
Dahil may bahagi ng sinabi nito na totoo.
May mga umaga itong nagluto ng almusal.
May mga gabing binuhat nito si Noel kapag nilalagnat.
May mga araw na pinilit nitong maging ama.
Pero may mga bagay na hindi natututuhan ng katawan.
Hindi nito naalala ang tamang kanta.
Hindi nito naalala ang tamang tawag.
Hindi nito naalala ang takot sa mata ni Miggy noong gabing umalis si Russel.
“Hindi mo ako tinatawag na boss,” sabi ni Miggy.
Natigil si Russel.
“Ha?”
“Kapag nagbibiro si Papa, boss ang tawag niya sa akin.”
Hindi gumalaw si Russel.
“Hindi Migs. Hindi bata. Hindi kung ano ang nabasa mo sa alaala niya.”
Nawala ang ngiti.
Binuksan ni Miggy ang pinto at tumakbo sa ulan.
Kabanata 5: Gate 3:17
Malamig sa PITX kahit maraming tao.
Dumating si Miggy pasado alas-dos ng madaling-araw. May mga pasaherong nakaupo sa metal bench, may mga guard na antok, may mga tindahang sarado na, may mga bus na naghihintay sa labas na parang malalaking hayop na natutulog sa ulan.
Normal ang lahat.
Iyon ang mas nakakatakot.
Naglakad siya patungo sa gilid ng terminal, sa bahaging hindi pinapansin ng mga pasahero. May pinto roon na kulay abo.
STAFF ONLY.
Sa ilalim ng maliit na karatula, may bago pang sulat na tila kinayod gamit ang kuko.
HUWAG SASAGOT.
Kumakabog ang dibdib niya.
2:58.
Hinawakan niya ang rosaryo ni Anna.
3:05.
Sa paligid niya, may announcement na hindi niya maintindihan. Parang boses ng babae, pero masyadong malayo.
3:11.
May tumulong tubig mula sa kisame.
3:16.
Ang mga ilaw sa corridor ay sabay-sabay na kumurap.
Bzzzt.
Pagpatak ng 3:17, nagbago ang PITX.
Hindi biglaan. Hindi parang pelikula. Walang pader na natunaw, walang sigaw, walang lindol. Mas masahol.
Bahagyang nagbago lang.
Ang puting ilaw ay naging mas maputla.
Ang sahig ay naging basa.
Ang mga taong natutulog sa bench ay tila mas matagal nang natutulog kaysa posible.
Ang mga announcement ay naging bulong.
Gate 3:17.
Palitan.
Boarding.
Mga pagod.
Arrival.
Bahay.
Status.
May nakauwi.
Status.
May naiwan.
Binuksan ni Miggy ang pinto ng service corridor.
Sa loob, mahaba ang daan.
Mas mahaba kaysa dapat.
Amoy baha. Amoy lumang papel. Amoy loob ng kotse ni Russel.
Habang lumalakad siya, may nakikita siyang mga palatandaan sa pader.
GATE 3:17 — PALITAN
HUWAG SASAGOT
HUWAG TITINGIN SA SALAMIN
ANG UMUWI AY HINDI ANG UMALIS
ANG BATA AY KINUKUHA SA UNANG GABI NG PAGHIHINTAY
Napahinto si Miggy sa huling linya.
Hindi niya alam kung bakit, pero bigla niyang naamoy ang kape sa mesa noong gabing umalis si Russel. Ang basang jacket. Ang noo niyang hinalikan ng ama. Ang sariling boses niya:
“Uwi ka agad, ha?”
Humigpit ang hawak niya sa rosaryo.
Nagpatuloy siya.
Doon naintindihan ni Miggy ang pinakamasamang bagay: hindi nagsimula ang lahat kay Russel. Hindi rin kay Andrew. Hindi rin kay Jimmy Santos. Sila ay mga pangalang dumaan lang sa iisang pinto. Matagal nang nandoon ang 3:17 bago pa sila ipinanganak. Matagal nang may ulan. Matagal nang may static. Matagal nang may naghihintay. Nagbabago lang ang mukha ng sumpa depende sa taong tinatawag nito. Sa bata, halik. Sa pagod, pahinga. Sa ama, biyahe pauwi. Sa nawawala, boses ng mahal mo.
Sa dulo ng corridor, may waiting area.
Pero hindi iyon ang PITX na kilala ng mundo.
Binaha ang sahig hanggang bukung-bukong. Nakasindi ang mga ilaw pero may lumot ang kisame. Nakapila ang mga pasaherong maputla, tahimik, basang-basa, hawak ang mga lumang bag, sirang cellphone, ID lace, test paper, briefcase. Lahat sila nakatingin sa departure board.
Sa board, paulit-ulit ang isang pangalan.
NOEL F.
NOEL F.
NOEL F.
NEXT PASSENGER RESERVED: NOEL F.
“Miggy!”
Napalingon siya.
Nasa likod ng makapal na salamin si Russel.
Ang tunay.
Alam niya agad.
Dahil hindi ito ngumiti.
Umiiyak ito.
Hindi halos nagbago ang mukha nito mula noong gabi ng huling biyahe. Ngunit ngayon, mas wasak. Mas payat. Mas matanda sa loob kahit parang hindi umusad ang katawan. Nakadikit ang dalawang palad sa salamin, basang-basa, nanginginig.
“Anak,” sabi ni Russel, halos bumigay ang boses. “Bakit ka nandito?”
Tumakbo si Miggy papunta sa salamin. Inilapat niya ang mga palad sa malamig na ibabaw.
“Uuwi na tayo, Pa.”
Umiling si Russel. “Hindi ako ang kailangang iligtas.”
“Pitong taon ka nang nandito.”
“Alam ko.”
“Pitong taon kitang hinintay.”
Napaiyak si Russel.
“Alam ko, anak.”
“Then uuwi tayo.”
Mas lumakas ang iyak ni Russel.
“Hindi ganoon kadali.”
Nanginginig na tumingin si Miggy sa departure board.
NOEL F.
BOARDING SOON.
Mula sa speakers, may maliit na boses.
“Kuya?”
Nanigas si Miggy.
Si Noel.
“Kuya, nasaan ka?”
“Miggy, huwag!” sigaw ni Russel. “Huwag kang sasagot!”
Tinakpan ni Miggy ang bibig niya gamit ang dalawang kamay.
Sumunod ang isa pang boses sa speaker.
Mas mababa.
Mas kalmado.
Mas pamilyar.
“Anak,” sabi ng boses ni Russel.
Pero hindi iyon galing sa likod ng salamin.
Galing iyon sa PA system.
“Uwi na tayo.”
Nanginginig si Miggy.
Sa salamin, sinampal ni Russel ang hadlang.
“Hindi ako ’yan!” sigaw ng tunay niyang ama. “Miggy, huwag mong sasagutin!”
“Pagod ka na,” sabi ng boses sa speaker. “Hindi mo na kailangang maghintay.”
Bzzzt.
“Bumalik naman ako, di ba?”
Nagsara nang mas mahigpit ang mga kamay ni Miggy sa bibig niya. Humihinga siya sa ilong, mabilis, punit-punit, parang umiiyak na hindi pinapayagang tumunog.
Kabanata 6: Ang Mga Batang Naghihintay
Sa likod niya, lumitaw ang tatlong bata.
Ang batang babae na nakadilaw. Ang may school bag. Ang may hawak na Santo Niño.
Hindi sila nakangiti.
Mas malapit sila ngayon kaysa dati. At sa liwanag ng sirang fluorescent, mas nakita sila ni Miggy.
Ang batang babae sa dilaw na kapote ay may suot na name tag na halos mabura na ng ulan. Hindi na mabasa ang buong pangalan. Tatlong letra lang ang natira.
ARA.
Sa bulsa ng kapote niya, may nakatiklop na papel na tila matagal nang basa. Isang lumang note.
Diyan ka lang. Susunduin kita pag tumila.
Ang batang may school bag ay may ID lace na putol sa leeg. Sa loob ng bag, lumulutang sa itim na tubig ang isang report card, baon na hindi nakain, at isang maliit na papel na may drawing ng school gate.
Ang batang may Santo Niño naman ay mahigpit ang kapit sa rebulto. Basag ang isang mata nito, at sa likod ng maliit na imahen, may nakasulat na halos kupas na dasal.
Pauwiin mo po sila.
Hindi sila mukhang halimaw sa sandaling iyon.
Mukha silang mga batang sobrang tagal nang naghihintay kaya nakalimutan na ng mundo kung sino ang dapat dumating.
“Hindi namin siya gustong kunin,” sabi ng babae.
“Pero kailangan ng sumpa ng batang maghihintay,” sabi ng may bag.
“May umuwi,” sabi ng maliit. “May naiwan.”
“At may kailangang maghintay,” dagdag ng babae.
Umiling si Miggy. Tumutulo ang luha niya sa mga kamay na nakatakip sa bibig.
Sa kabilang salamin, pinaghahampas ni Russel ang hadlang.
“Hindi! Ako! Ako na lang!”
“Hindi ka na sapat,” sabi ng babae, malungkot. “Pagod ka, pero hindi ka bata. Nakauwi na ang katawan mo. Naiwan ang loob mo. Kulang ka.”
Hindi ito sapat kay Miggy. Hindi niya maintindihan ang lahat, pero kailangan niyang maintindihan ang sapat para makapili.
Dahan-dahan niyang ibinaba ang isang kamay, ngunit nanatiling nakatakip ang isa sa kanyang bibig.
Umiling si Russel sa likod ng salamin.
“Miggy, huwag. Huwag kang makipag-usap sa kanila.”
Tumingin si Miggy sa batang babae.
Sa halip na magsalita, itinuro niya si Russel, pagkatapos ang departure board, pagkatapos ang sariling dibdib.
Naunawaan siya ng bata.
“Kapag may nakatakas sa Gate,” sabi ng batang babae, “may kailangang pumalit sa paghihintay.”
“Matanda ang puwedeng maiwan,” sabi ng batang may bag.
“Pero bata lang ang puwedeng maging angkla,” sabi ng may Santo Niño.
“At kung walang batang papalit,” dagdag ng babae, “ang pinakamalapit na batang nagmamahal ang kukunin.”
Tumingin si Miggy sa pangalan ni Noel.
NEXT PASSENGER RESERVED: NOEL F.
Naintindihan niya.
Hindi nang buo.
Pero sapat.
Kung makakaalis si Russel, may kailangang maiwan. Kung walang papalit, si Noel ang kukunin. Ang sumpa ay hindi naghahanap ng kasalanan. Hindi nito kailangan ng dahilan. Kailangan lang nito ng batang marunong maghintay.
At sa buong buhay niya, iyon ang pinakauna niyang natutunan.
Maghintay kay Papa.
“Hayop kayo!” sigaw ni Russel.
Hindi nagalit ang mga bata.
Mas masakit iyon.
Parang sanay na silang tawaging halimaw.
“Kung puwede lang kaming tumanggi,” sabi ng batang may bag, “matagal na kaming tumakbo.”
Lumapit ang batang babae kay Miggy.
“Kapag sumama ka sa amin,” sabi niya, “hindi ka na tatanda.”
Lumakas ang static sa paligid.
“Hindi ka kukunin sa edad mo ngayon. Kukunin ka sa edad kung kailan ka unang natutong maghintay.”
Naramdaman ni Miggy ang lamig na umakyat mula sa tubig papunta sa mga tuhod niya.
Pitong taong gulang.
Ang pinto.
Ang katok.
Ang boses ni Papa.
“Huling biyahe lang.”
Sa speaker, umiyak si Noel.
“Kuya, takot ako.”
Doon bumigay si Miggy.
Hindi niya ibinaba ang kamay. Hindi siya sumagot sa speaker. Ngunit tumingin siya sa batang babae at tumango.
Sa likod ng salamin, napasigaw si Russel.
“Miggy, anak, hindi! Pakiusap! Ako ang ama! Ako dapat!”
Hindi gumalaw si Miggy.
Dahan-dahang lumapit ang mga bata.
Hindi nila siya hinalikan.
Hindi gaya ng iniisip ni Miggy.
Hinawakan lang nila ang mukha niya, ang buhok niya, ang balikat niya. Malalamig ang mga daliri nila. Basa. Ngunit hindi marahas.
Parang pagtanggap.
Parang libing.
Parang pag-uwi sa pamilyang hindi mo hiniling.
“Bakit ka pumayag?” tanong ng batang may Santo Niño.
Lumuluha si Miggy.
Dahan-dahan niyang ibinaba ang mga kamay niya.
Sa pagkakataong ito, pinayagan siya ng sumpa na magsalita.
Hindi bawal ang magsalita kapag pumili ka na.
Bawal lang sumagot kapag tinatawag ka pa.
“Para hindi na siya maghintay,” sabi ni Miggy.
May kumislap sa mata ng batang babae.
“Si Noel?”
Umiling si Miggy.
“Si Papa.”
Kabanata 7: Ang Batang Marunong Maghintay
At nagsimula siyang lumiit.
Hindi agad. Una, ang manggas ng jacket ni Russel ay lumampas sa mga kamay niya. Ang pantalon niya ay bumigat. Ang rosaryo ni Anna ay dumulas mula sa kanyang leeg at naging mabigat sa dibdib niya na parang tanikala.
Nawala muna ang tunog ng sarili niyang mas malaking boses. Hindi na niya maalala kung paano siya tumawag kay Noel nang hindi parang batang umiiyak.
Sumunod, nakalimutan niya kung gaano na siya katangkad. Para bang ang katawan niya ay tinupi pabalik sa sukat ng gabing una siyang naiwan sa pinto.
Sinubukan niyang isipin ang mukha ni Noel.
Maliliit na pisngi.
Mataas na iyak.
Kamay na laging nakasara.
Pero kumukurap-kurap ang alaala, parang ilaw sa terminal.
“Hindi,” bulong niya. “Noel.”
Pinilit niyang ulitin.
“Noel.”
Mas manipis na ang boses niya.
“Noel.”
Parang pangalan na lang sa papel.
Sinubukan niyang alalahanin si Anna, ang amoy ng unan nito, ang kantang kinakanta ni Papa, ang init ng bahay kapag walang ulan.
Isa-isa iyong lumayo.
Pero may isang salita siyang hinawakan.
“Papa.”
Kahit lumiit ang kamay niya.
“Papa.”
Kahit lumamig ang balat niya.
“Papa.”
Kahit ang mga mukha sa terminal ay nagsimulang maging pamilyar, parang matagal na niya silang kasama.
Sa kabilang panig ng salamin, halos mabaliw na si Russel.
Hinampas niya ang salamin gamit ang dalawang kamao hanggang pumutok ang balat sa knuckles niya. Dumaloy ang dugo sa malinaw na hadlang, pero mabilis itong hinigop ng tubig na tila buhay.
“Miggy!” sigaw niya. “Tingnan mo ako! Anak, tingnan mo si Papa!”
Tumingin si Miggy.
Isang sandali lang.
Isang sandali kung saan hindi pa siya ganap na bata ng sumpa, at hindi na rin siya ganap na batang umalis ng bahay.
Nagtagpo ang mata nila.
Nakita ni Russel sa mga mata ng anak ang lahat ng gabing hindi siya nakauwi. Lahat ng iyak na hindi niya narinig. Lahat ng tapang na hindi dapat matutunan ng isang bata.
Sa sandaling pumayag si Miggy, lumuwag ang salamin.
Hindi ito nabasag dahil sa lakas ni Russel.
Nabasag ito dahil may pumalit na.
Inihampas ni Russel ang katawan niya sa salamin.
Minsan.
Dalawa.
Tatlo.
Sa ikatlong hampas, nagbitak ang salamin.
Manipis muna.
Parang ugat ng yelo.
Pagkatapos, kumalat ito sa buong pader.
Ang mga pasahero sa waiting area ay sabay-sabay na humarap sa kanila. Ang PA system ay umingay. Ang boses ng pekeng Russel ay sumigaw mula sa lahat ng speaker.
“Hindi siya sa iyo!”
“Anak ko siya!” sigaw ni Russel.
“Iniwan mo siya.”
Natigilan si Russel.
Sumingit ang static.
“Inantay ka niya.”
Tumulo ang luha ni Russel habang nakadikit ang noo sa basag na salamin.
“Oo,” bulong niya. “Kasalanan ko.”
Tumingin siya kay Miggy.
“Pero anak, pakiusap. Huwag mong bayaran ang kasalanan ko.”
Sa mukha ni Miggy, may pagdadalawang-isip.
Isang maliit na bitak sa tapang.
Sa unang pagkakataon, tila naisip niyang umatras.
Nanginginig ang labi niya.
“Pa…”
Iyon lang ang nasabi niya.
Isang salita.
Pero sapat iyon para madurog ang natitirang lakas ni Russel.
Sinuntok niya ang salamin gamit ang buong katawan niya.
Nabasag ito.
Sumabog ang tubig.
Lumabas si Russel mula sa kabilang panig, pasuray-suray, duguan ang kamay, hawak ang rosaryo ni Anna na inanod papunta sa kanya. Tumakbo siya kay Miggy, hindi iniinda ang mga kamay ng pasaherong humahawak sa kanyang damit, hindi pinapansin ang sigaw ng mga speaker, hindi inaalala kung may katawan pa bang naghihintay sa kanya sa totoong mundo.
Isang hakbang na lang.
Abot-kamay na niya ang anak.
Naabot pa ng dulo ng mga daliri niya ang manggas ng jacket.
“Miggy!”
Lumapit din si Miggy.
Para sa isang imposibleng segundo, halos magtagpo ang mga kamay nila.
Halos.
Ngunit may dumating na agos mula sa ilalim ng terminal. Itim na tubig. Malakas. Walang pinanggalingan. Hinampas nito si Russel paatras at hinila siya paitaas, hindi patungo sa dilim kundi palabas dito, pabalik sa katawan na nakahiga sa bahay.
“No!” sigaw ni Russel. “Miggy! Hindi! Ibalik niyo ako!”
Kumapit siya sa basag na gilid ng salamin, pero nadulas ang duguan niyang mga daliri.
Si Miggy, maliit na ngayon sa loob ng napakalaking jacket, ay nakatingin sa kanya.
Hindi na labing-apat ang anak niya.
Pitong taong gulang na ulit.
Ang edad ng unang paghihintay.
May luha sa mukha ng bata.
Ngunit ngumiti siya.
Sa unang pagkakataon sa matagal na panahon, hindi dahil may sumpa.
Dahil nakita niyang nabubuo muli ang mukha ng ama niya.
Tunay.
Basag.
Buhay.
“Pa,” bulong niya, habang lumiliit ang kamay niya sa kamay ng batang babae.
“Uwi ka na.”
Ang huling narinig ni Russel bago siya tuluyang hilahin palabas ng Gate 3:17 ay hindi static.
Hindi announcement.
Hindi ulan.
Boses iyon ni Miggy, paulit-ulit, habang pilit niyang nilalabanan ang pagkalimot.
“Papa.”
“Papa.”
“Papa.”
Kabanata 8: Ang Naiwan
Nagising si Russel sa sala.
Nakahandusay siya sa sahig, basang-basa, humihingal, parang unang beses niyang nakahinga matapos ang napakahabang panahon sa ilalim ng tubig.
Umaga na.
Umuulan pa rin.
Sa kuwarto, umiiyak si Noel.
Tumakbo si Russel papunta sa anak niya. Binuhat niya ito, niyakap nang mahigpit, hinalikan ang noo, ang pisngi, ang buhok.
“Papa,” hikbi ni Noel.
Napaiyak si Russel.
“Oo. Ako ’to. Ako ’to, anak.”
Hinahanap ng mga mata niya si Miggy.
Wala sa foam.
Wala sa kusina.
Wala sa banyo.
Wala sa labas.
May saglit na tunog ng yabag mula sa hallway.
Napalingon si Russel.
“Miggy?”
Tumakbo siya palabas ng kuwarto, hawak pa rin si Noel. Sa isang segundo, naniwala siya. Sa isang segundo, inisip niyang baka hindi kinuha ng sumpa ang lahat. Baka nakabalik din ang anak niya. Baka may himala pang natira.
Ngunit sa hallway, walang tao.
Tanging maliit na sapatos ni Miggy ang nandoon, basa ang loob, nakatapat sa pintuan na parang iniwan ng batang nagmamadali.
Hindi iyon sapatos ng labing-apat na taong gulang.
Iyon ang lumang sapatos ni Miggy noong pito siya.
Sa mesa, may lumang phone.
Phone ni Russel.
Umilaw ito kahit wala nang baterya.
Lumapit si Russel habang yakap si Noel. Nanginginig ang kamay niya nang kunin ang device.
Nakabukas ang TNVS app.
Nag-refresh ang screen.
Lumabas ang huling resibo ng biyahe.
Passenger: Miggy F.
Pickup: Gate 3:17
Drop-off: Wala
Status: Naiwan
Bumagsak ang selpon mula sa mga kamay ni Russel.
Sumigaw siya.
Hindi simpleng iyak. Hindi simpleng pagdadalamhati. Isang mahaba at nakaririnding atungal iyon ng isang amang nawalan ng anak habang kakabalik lamang sa sariling katawan.
Napaluhod siya sa sahig, yakap si Noel, habang unti-unting bumabalik ang mga alaala mula sa kabilang panig. Naalala niya ang salamin. Ang tubig. Ang mga bata. Ang huling ngiti ng kanyang panganay.
Ibinigay ni Miggy ang sarili nito.
Sa tabi ng selpon, may papel.
Drawing ni Noel.
Apat na bata sa ulan.
Isang batang babae na nakadilaw.
Isang batang may bag.
Isang batang may Santo Niño.
At isang batang lalaki na nakasuot ng jacket na masyadong malaki para sa kanya.
Sa ilalim, may sulat na hindi kay Noel.
Hindi rin kay Russel.
Parang sulat ng batang natutong magsulat habang nanginginig ang kamay.
HUWAG MO NA KAMING HINTAYIN.
Pero paano hindi maghihintay ang isang ama?
Paano tatanggapin ni Russel na ang anak na buong gabing naghintay sa kanya noon ay siya na ngayong hindi makakauwi?
Gusto sana ni Russel na maniwalang iyon ang huling paalam.
Pero ang sumpa ay hindi sumusunod sa gusto ng mga bata.
Epilogo: Ang Katok
Kinagabihan, bumuhos muli ang malakas na ulan sa Maynila.
Nakaupo si Russel sa dilim ng sala, tulala, yakap ang lumang unan ni Anna habang natutulog si Noel sa kama. Ang bawat patak ng ulan sa bubong ay parang martilyong pumupukpok sa kanyang konsensya.
At pagsapit ng 3:17 ng madaling-araw…
Tok.
Tok.
Tok.
Tatlong mahihinang katok.
Katok ng munting kamao ng isang bata.
Tumigil sa paghinga si Russel.
Nanigas ang kanyang mga binti, ngunit parang may sariling isip ang katawan niya na dahan-dahang tumayo at naglakad patungo sa pintuan. Nanginginig ang buo niyang pagkatao nang ilapit niya ang kanyang mata sa peephole.
Sa labas, sa ilalim ng ulan at sa gitna ng madilim na pasilyo, nakatayo ang apat na bata.
Ang batang babaeng nakadilaw.
Ang batang may school bag.
Ang batang may Santo Niño.
At ang pang-apat.
Hindi ang labing-apat na taong gulang na anak na huling nakita ni Russel sa Gate 3:17.
Ang nandoon ay si Miggy noong pitong taong gulang pa siya.
Maliit. Nakayapak. Basang-basa. Suot ang jacket na masyadong malaki sa katawan.
Ang batang naiwan sa unang gabi ng paghihintay.
Hindi pa siya nakangiti.
May luha sa mga mata ng bata. Sa isang maikling sandali, lumitaw ang inosenteng anak na naiwan ni Russel, ang batang nagmakaawa na umuwi siya agad. Bumuka ang nanginginig na labi ni Miggy.
Hindi niya narinig ang boses.
Pero nabasa ni Russel ang sinabi.
“Huling biyahe lang.”
Napasiklot si Russel.
Tinakpan niya ang bibig niya ng dalawang palad.
Hindi dahil ayaw niyang halikan siya ng anak.
Kundi dahil kung magsalita siya, tatawagin niya si Miggy.
At kapag tinawag niya ito, baka sumagot ang bata.
At kapag sumagot si Miggy, baka lalo siyang hindi makauwi.
Kaya lumuhod si Russel sa sahig, nanginginig, habang hawak si Noel.
Sa labas, itinaas ni Miggy ang maliit niyang kamay.
Isang paalam.
O isang pakiusap.
O baka pareho.
Sa likod niya, naghihintay ang tatlo.
Ang batang babae ang unang ngumiti.
Sumunod ang batang may bag.
Sumunod ang batang may Santo Niño.
At bago tuluyang lamunin ng ulan ang kanilang mga anyo, dahan-dahang nagbago ang mukha ni Miggy.
Nawala ang luha.
Nawala ang takot.
Sa labi niya, lumitaw ang isang ngiting maliit, pantay, at malamig.
Ngiting natutuhan niya sa mga batang naghihintay.
Ngiting hindi kanya.
Muling kumatok ang munting kamay.
Tok.
Tok.
Tok.
At sa pagkakataong ito, narinig ni Russel ang tinig ng anak niya mula sa kabilang panig ng pinto.
Mahina.
Malambing.
Nakakatakot.
“Pagod ka na ba, Pa?”
No comments:
Post a Comment