Ang Huling Pasahero ni Junifer

Kapag dumating ang taong matagal mong hinihintay, handa ka bang sumugal, o mas pipiliin mong manatili sa ligtas na katahimikan?




Hindi ko na ulit siya naging pasahero.

Sa dami ng taong naisakay ko bilang TNVS driver, marami ang nakakalimutan ko agad pagkapindot ko ng “trip completed.” May tahimik lang. May tulog buong biyahe. May nagmamadali, badtrip, gutom, lasing, o may kaaway sa phone. May nagkukuwento rin, pero pagkatapos ng biyahe, iniiwan lang nila sa loob ng kotse ang konting ingay ng buhay nila.

Kinabukasan, wala na.

Pero si Mario, isang beses ko lang naisakay.

Isang beses lang.

At halos lahat ng alam ko tungkol sa kanya, nalaman ko lang dahil sa traffic.

Kung maluwag siguro ang kalsada noong gabing iyon, baka hindi ko nalaman na elementary teacher siya. Baka hindi ko narinig na taga-Imus siya. Baka hindi ko nalaman na single since birth siya, pero hindi pa rin sumusuko sa ideya na may taong nakalaan para sa kanya.

Baka ordinaryong pangalan lang siya sa booking history ko.

Mario.

Passenger picked up.

Passenger dropped off.

Trip completed.

Pero hindi ganoon ang nangyari.

Noong gabing iyon, dapat huling biyahe ko na. Kanina pa ako pagod. Mula umaga, puro short trips, puro traffic, puro pasaherong nagmamadali kahit wala namang gumagalaw sa kalsada. Sabi ko sa sarili ko, isa na lang. Isang booking na lang, tapos uuwi na ako.

Pumasok ang request habang nakatigil ako malapit sa isang convenience store.

Pickup: malapit sa school.

Drop-off: Imus.

Tinanggap ko. Hindi na ako nag-isip. Basta matapos ko lang, makakauwi na ako.

Pagdating ko sa pickup point, may lalaking nakatayo sa gilid ng gate. Naka-polo siya na medyo gusot na, may ID lace pa sa leeg, at may bitbit na lumang canvas bag na mukhang mabigat kahit hindi naman dapat. Halatang puno iyon ng papel. May nakausling folder, may ballpen sa gilid, at may maliit na payong na parang matagal na niyang kasama sa buhay.

Pagbukas niya ng pinto, agad siyang yumuko nang konti.

“Good evening po. Si Kuya Junifer po?”

“Opo, Sir. Mario po?”

“Opo. Pasensya na po, medyo matagal kayo naghintay?”

“Hindi naman po. Sakay na po kayo.”

Sumakay siya sa likod. Maingat siyang gumalaw, parang ayaw niyang makaistorbo kahit siya naman ang pasahero. Nilagay niya sa tabi niya ang bag, pero hawak pa rin niya ang strap, na para bang may laman doon na kailangang bantayan.

Pagka-start ng trip, tahimik muna kami.

Normal naman yun. Hindi lahat ng pasahero gustong makipag-usap. Ako rin, hindi naman laging may energy makipagkuwentuhan. Minsan sapat na yung radyo, yung aircon, at yung tunog ng signal light habang nakapila sa intersection.

Pero ilang minuto pa lang kami sa biyahe, naipit na kami agad.

Traffic sa Aguinaldo Highway.

Yung klase ng traffic na hindi na gumagalaw, kundi humihinga lang nang mabagal. Busina dito, motor doon, ilaw ng brake lights sa harap, at init ng gabing parang ayaw umalis kahit bukas ang aircon. Sa kaliwa, may jeep na punuan. Sa kanan, may rider na pilit sumisingit kahit wala nang masingitan. Sa unahan, puro pulang ilaw ng sasakyan, parang mahabang pila ng mga taong gusto nang makauwi pero hindi pinapauwi ng kalsada.

“Pasensya na po, Kuya,” sabi niya mula sa likod. “Mukhang matatagalan tayo.”

Ako dapat ang magsasabi noon. Pero nauna siya.

“Okay lang, Sir,” sagot ko. “Sanay naman po tayo sa Imus traffic.”

Tumawa siya nang mahina.

“At least,” sabi niya, “may kasama ako ngayon.”

Akala ko simpleng biro lang.

Hindi pala.

Napatingin ako saglit sa rearview mirror. Nakatingin siya sa labas ng bintana. Hindi niya sinabi yun nang malakas. Parang lumabas lang sa bibig niya dahil matagal na siguro niyang kinikimkim.

“Galing po kayo sa work?” tanong ko.

“Opo,” sagot niya. “Teacher po ako.”

“Ah, kaya pala yung bag niyo.”

Napatingin siya sa bag niya, tapos natawa.

“Obvious po ba?”

“Medyo, Sir. Parang may laman na exam papers.”

“Hindi po parang. Totoo po.”

Doon nagsimula ang kuwentuhan namin.

Si Mario, elementary public school teacher. Grade Four ang hawak niya. Taga-Imus siya, pero may mga araw daw na pakiramdam niya mas kilala pa niya ang school kaysa sariling bahay. Maaga siyang pumapasok, late umuuwi, nagche-check ng papel sa gabi, at minsan, habang kumakain daw siya, naiisip pa niya kung sino sa mga bata ang hindi nakapagsagot dahil walang lapis, sino ang tahimik buong araw, at sino ang ngumiti lang noong binigyan niya ng extra baon.

“Iba ang pagod ng teacher, Kuya,” sabi niya. “Hindi lang katawan. Minsan pati puso.”

Tumango ako kahit hindi niya naman siguro nakita.

May mga pasaherong nagsasalita lang para malibang. Si Mario, iba. Hindi siya madaldal, pero kapag nagsalita siya, parang may pinipili siyang ilalabas. Hindi lahat. Konti lang. Yung kaya lang niyang bitawan.

“Mahirap po ba?” tanong ko.

“Mahirap,” sabi niya. “Pero mahal ko naman. Nakakapagod lang minsan mahalin ang trabaho na hindi laging marunong magmahal pabalik.”

Napangiti ako. “Parang love life lang, Sir?”

Tahimik siya sandali. Akala ko mali ang biro ko.

Tapos tumawa siya.

“Ay, Kuya,” sabi niya. “Wag na po nating pag-usapan yan. Wala po akong ambag diyan.”

“Bakit naman po?”

“Single since birth po ako.”

Sinabi niya iyon na parang attendance.

Present.

Totoo.

Matagal na niyang dala.

“Wala pa po talaga?” tanong ko.

“Wala pa po talaga,” sagot niya. “Pero okay lang. Baka traffic lang din siya.”

Doon ako natawa.

“Ang tagal naman ng traffic niya, Sir.”

“Baka galing EDSA,” sagot niya.

Pareho kaming natawa. Mahina lang, pero sapat para gumaan nang konti ang loob ng kotse.

Pagkatapos noon, bumalik siya sa tahimik. Hindi yung awkward na tahimik. Yung klase ng tahimik na may iniisip. Nakatingin siya sa labas, sa mga ilaw ng tindahan, sa mga taong tumatawid, sa mga pares na magkasabay naglalakad sa bangketa.

“Alam niyo, Kuya,” sabi niya, “minsan nakakahiya na ring sabihin.”

“Ang alin po?”

“Yung single since birth.”

“Bakit naman nakakahiya?”

“Kasi sa edad ko, parang dapat may experience ka na. Dapat may ex ka na. Dapat may heartbreak story ka na. Ako, wala. Parang pagdating sa love life, absent ako buong buhay.”

Hindi ako agad sumagot.

“Pero hindi naman po dahil ayaw ko,” dagdag niya. “Gusto ko naman. Sobra. Yun nga lang, hindi ko alam kung paano nagsisimula. Hindi ko alam kung paano lumapit. Hindi ko alam kung kailan ba friendly lang ang tao o may ibig sabihin. Minsan, konting kabaitan lang, iniingatan ko na. Konting ngiti lang, inuuwi ko na.”

Napatingin ako ulit sa salamin.

Nakayuko na siya. Pinaglalaruan niya ang strap ng bag niya.

“Hopeless romantic po ba tawag doon?” tanong niya.

“Depende, Sir.”

“Sa tingin niyo?”

“Sa tingin ko, hindi naman masama ang umasa. Basta hindi natin ipinipilit sa iba yung pag-asa natin.”

Tumango siya. Mabagal.

“Tama po kayo diyan.”

Umusad kami ng konti. Mga ilang metro lang. Tapos hinto ulit.

Sa labas, may batang nagtitinda ng sampaguita. Lumapit siya sa bintana ng kabilang sasakyan. Hindi bumili ang driver. Lumipat siya sa amin. Binaba ko nang kaunti ang bintana.

“Kuya, sampaguita po.”

Bibili sana ako, pero nauna si Mario.

“Ako na po, Kuya.”

Nag-abot siya ng bente. Kumuha siya ng isang tali ng sampaguita, tapos iniabot sa akin.

“Sa inyo na po,” sabi niya.

“Sir, kayo bumili.”

“Okay lang po. Lagay niyo po sa harap. Para mabango.”

Isinabit ko sa rearview mirror. Kumalat sa loob ng kotse ang amoy ng sampaguita, mahina pero naroon.

“Mahilig po siya sa mabango,” bigla niyang sabi.

Napatingin ako sa salamin.

Napangiti siya, pero halatang nahihiya sa sariling sinabi.

“Hindi niya po sinabi sa akin mismo,” dagdag niya. “Narinig ko lang minsan. Gusto raw niya yung amoy ng sampaguita kasi naaalala niya lola niya.”

“Ah.”

Tumawa siya nang mahina.

“Kita niyo, Kuya? Ganyan ako kalala. Pati bagay na hindi naman para sa akin, tinatandaan ko.”

Hindi ako natawa. Hindi dahil hindi nakakatawa. Kundi dahil alam kong hindi niya rin naman talaga iyon biro.

“Hindi naman siguro masama yun, Sir,” sabi ko.

“Hindi naman,” sagot niya. “Nakakahiya lang minsan.”

Akala ko tapos na ang usapan.

Pero minsan, kapag may binigay ang tao, kahit maliit, may kasunod itong mas malaking amin.

“Kuya Junifer,” sabi niya maya-maya, “may tanong po ako.”

“Sige, Sir.”

“Masama po ba kung magkagusto ka sa taong mas bata sa’yo?”

Napatingin ako sa rearview mirror. Hindi naman siya nakatingin sa akin. Nakatingin siya sa labas, pero kita ko sa salamin na seryoso ang mukha niya.

“Gaano po kabata?” tanong ko.

Huminga siya nang malalim.

“Sampung taon po ang agwat.”

Hindi ako agad sumagot. May mga tanong kasing kahit simple, kailangan mong ingatan ang sagot. Lalo na kapag ang nagtatanong, halatang matagal nang kinakausap ang sarili bago naglakas-loob magsabi sa ibang tao.

“Dalaga naman po?” tanong ko.

“Opo,” mabilis niyang sagot. “Adult naman po siya. Working na rin. Hindi po ganun, Kuya. Hindi po talaga ganun.”

Narinig ko agad ang hiya sa boses niya. Yung parang kailangan niyang ipagtanggol ang sarili kahit wala pa namang umaakusa.

“Kaya nga po ako nahihirapan,” dagdag niya. “Ayokong magmukhang mali. Ayokong magmukhang ginagamit ko yung edad ko. Ayokong isipin niya na dahil mas matanda ako, dapat mas alam ko ang gagawin. Eh hindi nga po. Sa totoo lang, pagdating sa ganito, parang Grade One pa rin ako.”

Napangiti ako roon.

“Teacher kayo ng elementary, tapos Grade One kayo sa love life?”

Tumawa siya. Mahina lang, pero totoong tawa.

“Opo,” sabi niya. “Repeater pa yata.”

Doon niya naikuwento ang tungkol sa babaeng iyon.

Hindi niya sinabi ang pangalan. Sabi niya, huwag na raw muna. Hindi raw dahil sikreto, kundi dahil baka kapag binigyan niya ng pangalan, lalo itong maging totoo.

Teacher din daw siya. Mas bata. Mas bago sa service. Hindi niya ka-school, pero may mga pagkakataong nagkakasabay sila sa pila, sa bilihan ng kape, sa mga training at seminar na laging may registration form pero walang maayos na kape.

“Simple lang po siya,” sabi ni Mario. “Pero hindi yung simple na walang dating. Simple siya kasi parang hindi niya kailangang magpanggap.”

“Paano niyo po nasabi?”

“May bata po minsan sa labas ng training venue, nagbebenta ng pastillas. Yung iba bumili lang. Siya, kinausap niya talaga. Tinanong kung nag-aaral pa, kung may kasama. Hindi siya nagpaka-hero. Nakinig lang.”

Tumigil siya sandali.

“Tapos noong bumalik siya sa pila, nag-sorry siya sa amin kasi natagalan daw. Eh wala namang nainis.”

“Parang kayo,” sabi ko.

Hindi siya nakasagot agad. Tapos natawa siya, mahina.

“Baka kaya ko nga po siya nagustuhan.”

Habang nagsasalita siya, nakatingin siya sa sampaguita na nakasabit sa harap. Gumagalaw iyon nang kaunti sa bawat atras-abante ng kotse.

“Minsan din,” sabi niya, “napansin niyang hindi pa ako kumakain. Hindi naman kami close. Pero iniwan niya sa tabi ng folder ko yung isang tinapay. Sabi niya, ‘Sir Mario, baka po sumakit ulo niyo.’ Ganun lang.”

“Ganun lang?”

“Opo. Ganun lang.”

Pero alam ko, hindi ganun lang para sa kanya.

“Kaya ayun,” sabi niya. “Doon ako natakot.”

“Bakit?”

“Kasi ang dami pa niyang pwedeng marating. Ang dami pa niyang pwedeng makilala. Samantalang ako, Kuya, pagod na minsan bago pa magsimula ang araw. Iniisip ko, baka unfair. Baka yung mundo niya, pasimula pa lang. Yung sa akin, parang nag-aayos na ng lesson plan para sa mga bagay na hindi natuloy.”

Hindi siya nagdrama. Sinasabi lang niya nang diretso, tapos babawi sa biro bago pa masyadong sumakit.

“May isang beses pa,” dagdag niya. “May kasama siyang younger teachers. Tawanan sila nang tawanan. Hindi ko alam yung joke. Basta narinig ko lang, ‘Uy, Kuya Mario!’ Tapos nagtawanan sila. Hindi naman siguro masama ang ibig sabihin. Pero doon ko naramdaman yung sampung taon.”

“Masakit po?”

“Hindi naman masakit na masakit,” sabi niya. “Parang may konting pitik lang. Yung paalala na baka iba ang tingin niya sa akin. Baka safe ako. Baka mabait ako. Baka kuya. Pero hindi yung… alam niyo na.”

Alam ko.

Hindi na niya kailangang sabihin.

“Sampung taon po kasi,” sabi niya ulit. “Iniisip ko, baka ibang mundo na kami. Baka yung mga gusto niya, tapos ko na. Baka yung mga pangarap niya, pagod na akong habulin. Baka pag tumabi ako sa kanya, hindi ako magmukhang potential. Baka magmukha akong paalala na mabilis tumanda ang tao.”

“Pero gusto niyo po siya?”

Matagal bago siya sumagot.

“Opo,” sabi niya. “Pero mas gusto kong maging maayos siya. Kahit hindi sa akin.”

Doon ako natahimik.

May mga sagot na hindi mo kailangang dagdagan.

Umusad ulit kami, konti lang. Sa kanan, may fast food na puno pa rin kahit gabi na. May magkasintahang nakaupo sa may bintana. Magkatapat sila, may fries sa gitna, parehong nakangiti habang may pinapanood sa phone.

Napansin ko ring napatingin doon si Mario. Hindi matagal. Sapat lang para mapansin kong may hinahanap siya sa ordinaryong bagay.

“Alam niyo, Kuya,” sabi niya, “hindi naman ako naghahanap ng grand love story. Hindi ko pangarap yung parang sa pelikula. Yung may airport chase, may ulan, may background music. Hindi ko kaya yun. Baka madapa pa ako.”

Napatawa ako.

“Ang gusto ko lang po,” tuloy niya, “yung may makakausap ako pagod man o hindi. Yung hindi ako mahihiyang mag-send ng picture ng ulam ko. Yung may magsasabing ingat pag pauwi na ako. Yung sa birthday ko, hindi lang Facebook notification ang makakaalala.”

Nawala ang ngiti niya.

“Last birthday ko, Kuya, bumili ako ng cake.”

“Okay naman po yun.”

“Opo. Okay naman. Pero ang sabi ng tindera, ‘Dedication po, Sir?’ Hindi ko alam ang ilalagay. Sabi ko, ‘Happy birthday, Mario.’ Tapos habang kinakain ko sa bahay, naisip ko, ako rin pala ang unang bumati sa sarili ko.”

Tahimik ang kotse.

Sa labas, may businang mahaba. May sumigaw na rider. May jeep na nagbaba ng pasahero kahit bawal. Pero sa loob ng sasakyan, parang humina lahat.

Hindi ko siya kilala. Hindi ko alam buong buhay niya. Hindi ko alam kung anong klaseng anak siya, kaibigan, teacher, kapitbahay. Ang alam ko lang, noong gabing iyon, may lalaking nakaupo sa likod ng kotse ko, hawak ang bag niyang puno ng papel, at pilit na ginagawang biro ang mga puwang sa buhay niya.

“Sir,” sabi ko, “nasabi niyo na po ba sa kanya?”

“Hindi.”

“Balak niyo po?”

Ngumiti siya, pero hindi masaya.

“Hindi ko alam.”

“Bakit?”

“Kasi baka masira.”

“Ano po ang masisira?”

“Yung konting meron.”

Tumingin siya sa akin sa salamin. Sandali lang. Tapos umiwas ulit.

“Minsan kasi, Kuya, mas okay na yung may inaabangan kang good morning kaysa umamin ka tapos mawala lahat. Mas okay na yung may konting usap kayo kaysa sabihin mo yung totoo tapos bigla na siyang umiwas. Mas okay na yung may possibility kaysa may malinaw na hindi.”

“Pero paano kung oo?” tanong ko.

Napangiti siya, parang batang nahuling nangangarap.

“Yun nga ang problema, Kuya.”

“Bakit problema kung oo?”

“Kasi hindi ko rin alam ang gagawin kapag minahal ako pabalik.”

Hindi ako nakasagot agad.

“Kuya,” sabi niya, “alam niyo po yung feeling na parang buong buhay mong pinagdasal ang isang bagay, tapos nung medyo lumapit na, umatras ka kasi naisip mo, paano kung hindi pala ako ready?”

“Opo,” sabi ko. “Alam ko po yun.”

Hindi ko na sinabi kung saan. Hindi na niya tinanong.

Minsan pala, sapat na yung may makinig sa’yo habang traffic. Hindi ka kilala. Hindi ka huhusgahan. Ihahatid ka lang.

“Sa tingin niyo po ba,” tanong niya, “mali kung subukan ko?”

“Hindi ko po alam buong sitwasyon, Sir,” sagot ko. “Pero sa naririnig ko, hindi naman mali magkagusto. Basta huwag niyo lang siyang ipitin. Huwag niyo iparamdam na dahil mas matanda kayo, kailangan niyang sumagot nang oo.”

“At kung hindi?”

“E di masakit.”

“Yun lang?”

“Yun lang muna. Masakit. Tapos bukas, masakit pa rin. Tapos isang araw, baka konti na lang.”

Tumawa siya nang mahina.

“Ang honest niyo naman, Kuya.”

“Mas okay na yun kaysa lokohin ko kayo.”

“Wala po ba tayong option na hindi masakit?”

“Meron naman, Sir.”

“Ano?”

“Wag na lang magmahal.”

Doon siya natawa nang mas malakas. Unang beses noong gabing iyon na parang nakalimutan niyang pagod siya.

“Ang harsh niyo naman, Kuya.”

“Totoo naman po. Kapag nagmahal, laging may posibilidad na masaktan.”

“Pero worth it po ba?”

Hindi ko alam kung bakit ako ang tinatanong niya. Driver lang ako. Hindi naman ako love expert. Pero siguro, sa loob ng sasakyan, habang pareho kaming nakatigil sa traffic, ako ang pinakamalapit na stranger na puwedeng pagsabihan.

“Kayo po ang makakasagot niyan, Sir.”

“Hindi ko nga po alam.”

“Baka kaya niyo hindi alam kasi iniisip niyo agad yung ending.”

Napatingin siya sa akin.

“Baka puwede muna yung simula,” sabi ko. “Hindi naman kailangan pag-amin agad. Minsan, simulan niyo lang sa kape. Sa maayos na usap. Sa pagtanong kung okay lang ba siyang makasama. Tapos kung hindi, salamat. Kung oo, e di doon niyo alamin.”

Tahimik siya ulit.

Sa labas, umambon nang mahina. Hindi malakas. Yung ambon lang na parang nagdadalawang-isip kung magiging ulan ba siya o hindi. Nag-on ako ng wiper. Dahan-dahan nitong pinunasan ang windshield, pero bumabalik din agad ang maliliit na patak.

“May plano po sana ako,” sabi niya.

“Ano po?”

“Yayain siya magkape.”

“Ayun naman pala.”

“Pero tatlong linggo ko na pong plano.”

“Bakit hindi niyo pa ginagawa?”

“Kasi every time na nakikita ko siya, nauuna yung kaba. Tapos bigla akong nagiging teacher mode. ‘Kumusta ang class mo?’ ‘Nakapag-submit ka na ng report?’ ‘Ingat sa pag-uwi.’ Ganun lang. Safe. Boring. Walang risk.”

“Baka naman gusto niya yung safe.”

“Baka nga. Pero baka hanggang safe lang din tingin niya sa akin.”

“Hindi niyo malalaman kung hindi niyo tatanungin.”

“Yan din sabi ng friend ko.”

“O, dalawa na kami.”

Ngumiti siya.

“Tapos sabi ng friend ko, ‘Mario, hindi ka na bata.’”

“Medyo harsh din friend niyo.”

“Opo. Pero totoo naman.”

Hindi ko alam ang edad ni Mario noon. Hindi ko tinanong. Pero sa tingin ko, hindi naman siya matanda. Pagod lang. May mga taong nagmumukhang mas matanda hindi dahil sa taon, kundi dahil sa dami ng bagay na sinarili nila.

“Kaya nga po siguro ako natatakot,” sabi niya. “Kasi feeling ko huli na ako.”

“Huli saan?”

“Huli sa lahat. Sa love. Sa experience. Sa confidence. Sa timing. Yung iba, may asawa na, may anak na, may bahay na. Ako, iniisip ko pa rin kung paano yayain magkape ang crush ko.”

“Hindi naman po contest yan, Sir.”

“Alam ko po. Pero minsan, kahit alam mong hindi contest, naririnig mo pa rin yung ingay ng mga nauuna.”

Tumango ako.

Gets ko yun.

Sa trabaho, sa pamilya, sa pangarap, sa buhay. Laging may nauuna. Laging may mas mabilis. Laging may mukhang mas sure sa ginagawa nila. At kahit sabihin mong may sarili kang oras, may mga gabi pa rin na mapapatanong ka kung nahuli ka na ba ng tuluyan.

“Pero Sir,” sabi ko, “baka hindi naman kayo huli. Baka ngayon pa lang yung parte niyo.”

Hindi siya sumagot agad.

Pagkatapos, mahina niyang sinabi, “Sana nga po.”

Unti-unti nang gumalaw ang traffic. Hindi pa maluwag, pero hindi na rin patay. Dumaan kami sa mga tindahang nagsasara na, sa mga waiting shed na may taong nakayakap sa bag, sa mga tricycle na nakapila, sa mga ilaw ng bahay na isa-isang namamatay.

Habang papalapit kami sa drop-off niya, napansin kong mas tahimik na siya. Pero hindi na mabigat tulad kanina. Parang may iniingatan na siyang bagong desisyon. Hindi ko alam kung tama ako. Baka imagination ko lang. Pero may nagbago sa upo niya. Kanina, nakasandal siya na parang pagod na pagod. Ngayon, medyo tuwid na siya, nakatingin sa phone niya.

May tinatype siya.

Binura niya.

Nagtype ulit.

Binura ulit.

Hindi ako nakialam.

Driver lang ako.

Pero tao rin ako, kaya siyempre, napapansin ko.

Huminto kami sa harap ng isang maliit na gate. Tahimik ang kalsada nila. May ilaw sa labas ng bahay. May halaman sa gilid. May nakasampay na payong sa may pinto. Simple lang. Ordinaryo. Yung klase ng lugar na hindi mo mapapansin kung dadaan ka lang, pero para sa isang pagod na tao, yun ang dulo ng araw.

“Dito na po, Kuya.”

“Okay po, Sir.”

Pinindot ko ang end trip.

Trip completed.

Pero hindi agad siya bumaba.

Nasa kamay niya pa rin ang phone. Nakatingin siya sa screen.

“Kuya,” sabi niya, “pwede po ba akong magtanong ng last?”

“Sige po.”

“Kapag niyaya ko po siyang magkape, tapos hindi siya pumayag, nakakahiya po ba yun?”

“Medyo,” sabi ko.

Napatingin siya sa akin, tapos natawa.

“Grabe naman kayo, Kuya. Comfort naman po.”

“Pero mawawala rin yung hiya,” sabi ko. “Mas mahirap yata yung tanong na hindi niyo tinanong. Kasi yun, baka dalhin niyo nang matagal.”

Hindi na siya tumawa.

Tumingin siya ulit sa phone.

Hindi ko alam kung ano ang tinype niya. Hindi ko alam kung sinend niya ba. Hindi ko alam kung pangalan ba ng babae iyon, o simpleng mensahe lang na matagal na niyang gustong ipadala.

Ang nakita ko lang, pinindot niya ang screen.

Tapos huminga siya nang malalim.

Parang isang teacher na kakatapos lang mag-submit ng grades.

Parang isang bata na kakatapos lang magpasa ng test paper kahit hindi sure sa sagot.

“Ayan,” sabi niya.

Hindi ko tinanong kung ano.

Ngumiti siya. Kabado pa rin. Pero may gaan na.

“Salamat po, Kuya Junifer.”

“Wala po yun, Sir. Ingat po kayo.”

Binuksan niya ang pinto. Kinuha niya ang canvas bag niya. Bago siya tuluyang bumaba, sumilip siya ulit sa loob.

“Kuya,” sabi niya, “sana masarap ulam niyo pag-uwi.”

Nagulat ako roon.

Sa buong araw na nagmaneho ako, siya lang ang nagsabi noon.

“Opo, Sir. Sana kayo rin.”

Ngumiti siya.

“Sana nga po.”

Bumaba siya. Isinara niya nang maingat ang pinto, hindi yung bagsak na parang walang pakialam. Naglakad siya papunta sa gate, bitbit ang bag niyang puno ng papel at siguro, isang mensaheng kakasend lang.

Bago siya pumasok, tumingin siya ulit sa phone niya.

Hindi ko nakita kung may reply.

Hindi ko alam kung ngumiti siya dahil may sagot.

Hindi ko alam kung ngumiti siya dahil umaasa lang.

Tapos pumasok siya sa gate.

At yun na ang huling beses na nakita ko si Mario.

Ilang araw pagkatapos noon, minsan tinitingnan ko ang booking history ko kapag wala akong magawa. Hindi ko alam kung bakit. Hinahanap ko yung pangalan niya.

Mario.

Imus.

Teacher.

Pero siyempre, wala namang saysay yun.

Hindi naman lumalabas sa app kung natuloy ang kape. Hindi naman sinasabi ng mapa kung may taong nasaktan o sumaya pagkatapos mong ihatid. Hindi naman kasama sa resibo kung may nagsimulang pag-asa sa likod ng sasakyan mo.

Driver lang ako.

Hanggang hatid lang ako.

Hanggang kanto, gate, building, bahay, o kung saan man nila gustong bumaba.

Pero minsan, kapag naipit ako sa traffic sa Imus at may naaamoy akong sampaguita sa kalsada, naiisip ko pa rin si Mario.

Iniisip ko kung nagreply ba yung babae.

Kung pumayag ba siyang magkape.

Kung nauwi ba sila sa tawanan.

Kung sinabi ba nitong kuya lang ang tingin niya sa kanya.

Kung nasaktan ba siya.

Kung nakabangon ba siya.

Kung may birthday bang dumating na hindi na siya ang unang bumati sa sarili niya.

Hindi ko alam.

Hindi ko na ulit siya naging pasahero.

Pero noong gabing iyon, may naiwan sa kotse ko.

Amoy ng sampaguita.

At bigat ng isang taong pagod nang maghintay pero hindi pa rin sumusuko.

Baka ganito talaga magmahal ang ibang tao.

Hindi maingay.

Hindi sigurado kung may naghihintay sa dulo.

Pero sumusubok pa rin.

Kahit nanginginig.

Kahit isang kape lang ang kayang ialok.

Kasi minsan, ang pinakamatapang na ginagawa ng isang hopeless romantic ay hindi ang habulin ang love story na pinapangarap niya.

Minsan, ang pinakamatapang ay ang magtanong nang maayos.

At tanggapin ang sagot.

Kahit ano pa iyon.

Ang Puno sa Gitna ng Atrium

 

Paalala sa Mambabasa:

Ang kuwentong ito ay may temang pang-aabuso, pananahimik, victim-blaming, suicide, at psychological horror. Magpatuloy lamang kung handa.

xxx


Mas nakakatakot ba ang multo sa school, o ang mga taong alam ang nangyari pero piniling tumahimik?


Hindi ako natatakot sa gabi.

Ang gabi ang natatakot sa akin.

Pagkatapos magsara ang mga classroom, pagkatapos humina ang yabag sa hallway, pagkatapos pumikit ang mga ilaw sa faculty room at mag-echo ang huling kalampag ng gate sa unang palapag, doon lang tunay na humihinga ang school.

Sa araw, malinis ito.

May tarpaulin sa entrance. May motto sa pader. May guard na nakangiti kapag may bisita. May mga estudyanteng bitbit ang libro, tumbler, laptop, plates, thesis draft, at pangarap na unti-unting kinakain ng puyat. May faculty na dumadaan sa atrium na parang walang nangyari rito. May admin na nagsasabing safe space ang campus.

Safe.

Ang ganda pakinggan.

Lalo na kapag hindi ikaw ang namatay sa gitna nito.

Ako ang puno sa gitna ng atrium.

Hindi iyan ang sinabi nila sa brass plate sa paanan ko. Ang nakalagay doon:

A Living Symbol of Hope and Growth.

Nilagyan nila ako ng ilaw. Nilagyan nila ako ng bilog na upuan sa paligid ng katawan ko. Tuwing Foundation Week, sinasabitan nila ako ng fairy lights. Tuwing enrollment season, dito nagpapa-picture ang freshmen. Tuwing graduation, may mga magulang na umiiyak sa lilim ko dahil akala nila ang school na ito ay lugar ng simula.

Hindi nila alam na ako ang wakas.

Hindi nila alam na may nakabaon sa ilalim ng ugat ko.

Hindi bangkay.

Mas malalim pa sa bangkay.

Isang punit na ID lace.

Isang basang piraso ng uniform.

Isang incident report na hindi kailanman naipasa sa tamang opisina.

Isang pangalan na binura sa lahat ng bulletin, memorandum, at prayer service.

Ang pangalan ko.

Hindi ko na siya sinasabi.

Hindi, dahil nakalimutan ko.

Kundi dahil kapag sinabi ko, nagigising ang buong building.

At kapag nagising ang buong building, may nahuhulog.

Noong una, akala nila multo lang ako.

Urban legend.

Campus story.

Pangtakot sa mga estudyanteng mahilig mag-stay late.

“Wag kayo sa atrium pag gabi,” sabi nila. “Nandoon yung babae.”

“Yung tumalon?”

“Yung sa fourth floor?”

“Yung may issue sa pamilya?”

Lagi nilang binubuo ang kamatayan ko gamit ang salitang 'yung.

Yung babae.

Yung incident.

Yung scandal.

Yung baliw.

Yung kawawa.

Yung hindi kinaya.

Walang nagsasabing estudyante ako. Kaklase ako. Anak ako. Tao ako.

Mas madali akong gawing babala kaysa tanungin kung bakit ako umabot sa railing ng ikaapat na palapag habang nakataas ang watawat at nakatingala ang buong school sa umagang iyon.

Flag ceremony.

Lunes.

Mainit kahit maaga pa.

Nasa ibaba silang lahat. Freshmen sa unahan. Seniors sa likod. Faculty sa gilid. Admin sa ilalim ng puting tent. May mic na nag-feedback. May estudyanteng tumawa. May teacher na sumaway. May guard na humikab.

At ako, nasa taas.

Nasa ikaapat na palapag.

May nagsabing umiiyak daw ako.

May nagsabing nakangiti raw.

May nagsabing may tinawag daw akong pangalan.

May nagsabing may iniwan daw akong sulat.

Walang nakakaalam.

O baka may nakakaalam.

Mas madaling sabihin na mahina ako kaysa tanggapin na may mga taong marunong manakit habang maganda ang suot, malinis ang pangalan, at marunong yumuko kapag may prayer.

May tsismis pagkatapos.

Laging may tsismis pagkatapos mamatay ang babae.

Sabi nila, may nangyari raw sa bahay.

Sabi nila, kamag-anak daw.

Sabi nila, matagal na raw.

Sabi nila, bakit ngayon lang daw ako nagsalita.

Sabi nila, baka gawa-gawa ko lang.

Sabi nila, sayang, maganda pa naman.

Sa bawat sinasabi nila, may isang dahon akong nalalaglag.

Sa bawat baka, may ugat akong lumalalim.

Sa bawat move on na, may pinto sa fourth floor na bumubukas mag-isa kahit walang kamay.

Pero hindi ako umaatake sa lahat.

Hindi ko sinasaktan ang estudyanteng umiiyak sa CR dahil sa bagsak sa thesis.

Hindi ko tinatakot ang working student na natutulog sa bench dahil galing sa night shift.

Hindi ko hinahabol ang batang babae na ayaw umuwi dahil mas ligtas pa ang library kaysa sa bahay.

Sa kanila, tahimik ako.

Minsan, pinapatay ko ang ilaw sa hallway para hindi sila makita ng taong sumusunod.

Minsan, itinutulak ko ang pinto para magsara bago may makapasok.

Minsan, ibinabagsak ko ang libro sa tamang oras para may guard na lumingon.

Hindi ako masama sa mga pagod.

Hindi ako masama sa mga sugatan.

Hindi ako masama sa mga walang boses.

Ang hinahanap ko ay ang mga taong marunong manakit at marunong magpanggap na mabuti.

Naaamoy ko sila.

Oo.

May amoy ang kasamaan.

Hindi dugo. Hindi pawis. Hindi alak.

Mas malansa.

Parang basang papel na itinago sa drawer nang maraming taon.

Parang pabango sa kamay ng taong nagsasabing, “Wala akong ginawa.”

Parang laway ng taong sanay magsinungaling nang nakangiti.

Noong gabing dumating si Martin Alcantara sa atrium, nalagas ang tatlong dahon mula sa pinakataas kong sanga.

Isa.

Dalawa.

Tatlo.

Alas-diyes y medya na ng gabi.

Halos sarado na ang buong campus. May ilaw pa sa architecture studio sa third floor. May dalawang guard sa lobby na parehong nakayuko sa cellphone. May janitor sa second floor na nagmamop nang mabagal, pagod na pagod, gustong makauwi sa anak niyang nilalagnat.

Sa ilalim ko, may isang babae.

Si Lira.

Nakaupo siya sa bilog na upuan sa paanan ng puno. Hawak niya ang cellphone niya sa dalawang kamay. Paulit-ulit niyang binubuksan ang screen, binabasa ang message, pinapatay, tapos bubuksan ulit.

May luha siyang ayaw tumulo.

Ganyan ang luha ng mga taong pinagbawalang masaktan.

Narinig ko ang message kahit hindi niya binasa nang malakas.

Hindi ko kailangang makita ang screen.

Ang puno ay may sariling paraan ng pagbabasa.

Wag kang maarte. Alam mo naman na ikaw ang lumapit.

Sumunod pang message.

Kapag nagsumbong ka, ikaw ang mapapahiya.

Sumunod pa.

May screenshots ako. May video.

Hindi siya humihinga.

Naramdaman ko ang mga ugat kong kumayod sa ilalim ng tiles.

Gusto kong gumalaw agad.

Gusto kong ipasara ang buong building. Gusto kong pabagsakin ang glass railing. Gusto kong ipakita sa lahat kung anong klaseng lalaki ang papalapit sa kanya.

Pero natuto na ako.

Kapag masyado akong maaga, ang school ang mananalo.

Sasabihin nila: stress.

Sasabihin nila: hallucination.

Sasabihin nila: haunted daw kasi ang atrium.

Hindi nila titingnan ang lalaking may hawak ng cellphone.

Kaya naghintay ako.

Dumating si Martin mula sa east wing.

White polo. Student council jacket. Malinis ang sapatos. May dalang kape na hindi niya iniinom.

Mabango siya sa tao.

Sa akin, iba.

Basang papel.

Lumang drawer.

Saradong bibig.

“Lira,” sabi niya.

Hindi lumingon si Lira.

Lumapit siya. Hindi mabilis. Hindi rin nagmamadali. Alam niya kasi na takot siya sa kanya. Alam niya kasing kahit mabagal siyang lumakad, darating pa rin siya.

“Kanina pa kita hinahanap,” sabi niya. “Nag-aalala ako sa’yo.”

Maganda ang boses niya.

Maingat.

Yung klase ng boses na pakikinggan ng guidance counselor. Yung klase ng boses na paniniwalaan ng adviser. Yung klase ng boses na kayang sabihin ang salitang concerned nang hindi nanginginig.

Umupo siya sa tabi ni Lira.

Masyadong malapit.

Lumayo si Lira.

Ngumiti si Martin.

“Lira, hindi kita inaaway,” sabi niya. “Ayoko lang lumaki ito.”

Hindi sumagot si Lira.

“Alam mo naman kung paano mag-isip ang mga tao. Kahit mali ang intindihin ko, ikaw pa rin ang mapapagod sa pagpaliwanag.”

Sa taas, umilaw ang fourth floor.

Isa.

Dalawa.

Tatlo.

Hindi niya napansin.

O baka napansin niya at hindi niya lang pinansin.

Ganyan ang mga taong matagal nang nakakalusot. Pati babala, minamaliit.

“Burahin mo,” sabi ni Lira.

“Ang alin?”

“Alam mo.”

“Hindi ko alam.”

Nalaglag ang isa pang dahon.

Bumagsak iyon sa balikat ni Martin.

Pinagpag niya.

“Please,” sabi ni Lira. “Burahin mo na. Tapos ’wag mo na akong kausapin.”

Huminga siya nang malalim, parang siya pa ang nasasaktan.

“See?” sabi niya. “Ganyan ka. Lagi mong ginagawa akong masama.”

Hindi gumalaw si Lira.

“Hindi ka bata.”

Hindi pa rin siya gumalaw.

“At kung sakaling magsalita ka,” mahinang sabi niya, “ikaw ang mapipilitang magpaliwanag. Bakit may mga retrato? Bakit may mga mensahe? Bakit paulit-ulit kang pumayag na makipagtagpo sa akin?”

Habang nakikinig, naramdaman ko ang pag-init ng aking buong katawan.

Hindi iyon habag.

Wala na sa akin ang kabaitang kailangan para makaramdam pa ng awa.

Galit iyon.

Pero hindi pa iyon ang pinakamasarap na bahagi.

Ang pinakamasarap ay darating mamaya.

Kapag nagsimula na siyang matakot.

Kapag unti-unting matutuklap ang mukha niyang maayos.

Kapag hindi na niya alam kung ang naririnig niya ba ay boses ng iba o sarili niyang kasalanan.

“Martin, please.”

“Please?” ulit niya, parang nilalasahan ang salita. “Ganyan ka rin kagabi.”

Nabasag ang isang bumbilya sa pinakadulong hallway.

Maliit lang.

Parang may pumutok na buto sa dilim.

Napalingon si Lira.

Si Martin, sandaling tumingin sa taas, tapos ngumisi.

“Diba dito yung tumalon dati?”

Tumigil ang hangin.

Pati alikabok, hindi gumalaw.

Tumayo si Martin at tumingin sa puno ko.

“Miss,” sabi niya, pabiro, “kung nandito ka, pakigalaw naman yung upuan.”

Hindi ko ginalaw ang upuan.

Ginalaw ko ang cellphone niya.

Nasa bulsa niya iyon. Naramdaman ko ang bigat nito, ang init, ang dami ng bagay na nakatago sa loob.

Mga message.

Mga larawan.

Mga banta.

Hindi lang kay Lira.

Marami sila.

Maraming pangalan.

Maraming boses na nagsabing “please”.

Maraming katahimikang binili niya gamit ang takot.

Kaya hinila ko ang cellphone palabas ng bulsa niya.

Dahan-dahan.

Parang kamay ng batang ayaw mahuli.

Nahulog iyon sa sahig.

Tumunog.

Napatingin silang dalawa.

Namuti ang mukha ni Martin.

Dahil bukas ang screen.

At sa screen, hindi na ang wallpaper niya ang nakikita.

Kundi ang pangalan ng folder na akala niya ay nakatago.

SA KANILA

Umatras si Lira.

“Anong—” sabi ni Martin.

Hindi niya natapos.

Bumukas ang lahat ng pinto sa fourth floor.

Sabay-sabay.

Malakas.

Parang isang buong building na pumalakpak sa kasalanan niya.

Tumakbo siya papunta sa cellphone, pero dumulas ito palayo.

Isa.

Dalawa.

Tatlong metro.

Huminto sa ilalim ng puno.

Sa ilalim ko.

“Give me that,” sabi niya.

Hindi kay Lira.

Sa akin.

Lumapit siya.

Mabagal.

Galit.

Hindi na siya mabango.

Naamoy ko na siya nang buo.

Takot.

Kasalanan.

At ang kapal ng paniniwalang kahit mahuli siya, may paraan pa rin siyang makakalusot.

Ganyan sila.

Ang masasamang tao sa loob ng school ay bihirang magmukhang halimaw.

Minsan honor student sila.

Minsan student leader.

Minsan paborito ng faculty.

Minsan anak ng donor.

Minsan kamag-anak ng admin.

Minsan sila ang unang nagdarasal tuwing flag ceremony.

Kaya mahalaga ang gabi.

Sa gabi, natatanggal ang palamuti ng mukha.

Sa gabi, ang mabait ay napapagod.

At ang masama, nagiging kampante.

Yumuko si Martin para kunin ang cellphone.

Hinayaan ko siyang mahawakan iyon.

Hinayaan ko siyang isipin na panalo pa siya.

Tapos pinatay ko ang lahat ng ilaw.

Hindi sigaw ang unang lumabas sa kanya.

Hininga.

Yung hiningang biglang nawala sa katawan niya dahil may malamig na dumampi sa batok niya.

Ako iyon.

Hindi buo.

Hindi babae.

Hindi katawan.

Dahon.

Buhok.

Anino.

Isang basang kamay na hindi na dapat nakakaramdam.

“Sinong nandiyan?” sabi niya.

Hindi ako sumagot.

Hindi ako nagsasalita sa mga katulad niya.

Ipinapakita ko lang sa kanila ang sarili nila.

Bumukas ang cellphone sa kamay niya.

Kahit hindi niya pinindot.

Una, sarili niyang boses ang lumabas.

Mahina.

Malabo.

Parang galing sa ilalim ng lupa.

“Walang maniniwala sa’yo.”

Nabitawan niya ang cellphone.

Hindi iyon nahulog.

Nanatili iyon sa ere.

Mataas lang nang kaunti sa palad niya.

Sapat para makita niya ang screen.

Sapat para makita ni Lira.

Sapat para makita ng building.

Isa-isang lumitaw ang mga message sa sahig, parang ilaw mula sa ilalim ng tiles.

WAG KANG MAARTE.

Sa pader:

IKAW ANG LUMAPIT.

Sa glass railing ng fourth floor:

BURAHIN MO ANG CHAT.

Sa bulletin board:

WALANG MANINIWALA SA’YO.

Umiyak si Lira.

Hindi dahil sa takot.

Dahil nakita niya ang mga salitang ginamit para ikulong siya, at sa unang pagkakataon, hindi na siya lang ang nakakakita.

“Stop it!” sigaw ni Martin.

Umalingawngaw ang boses niya hanggang sa fourth floor.

Mula sa taas, may nahulog.

Isang dahon.

Pagkatapos, isa pang dahon.

Pagkatapos, isang piraso ng papel.

Bumagsak ito sa harap niya.

Luma.

Dilaw na.

May punit sa gilid.

Hindi kay Lira iyon.

Akin iyon.

Isang bahagi ng incident report na itinago nila noong araw na namatay ako.

May pangalan ng guidance officer.

May oras.

May pirma.

May linyang ilang taon kong binabasa mula sa ilalim ng lupa:

The student refused to disclose details. Possible family matter. For internal handling only.

For internal handling only.

Ganito nila tinawag ang pagkasira ko.

Internal.

Parang memo.

Parang schedule.

Parang bagay na dapat ayusin nang tahimik para hindi masira ang pangalan ng paaralan.

Lumuhod si Martin para kunin ang cellphone.

Nanginginig na ang kamay niya.

“Hindi ako ’yon,” sabi niya.

Hindi ko alam kung sino ang tinutukoy niya.

Ako?

Si Lira?

Yung iba?

O lahat ng taong sinaktan niya?

“Wala akong ginawang masama.”

Ayun.

Ang paborito nilang dasal.

Wala akong ginawang masama.

Doon ako lumakas.

Nayanig ang puno.

Hindi dahil sa hangin.

Dahil may mga ugat akong kumakawala sa semento.

Nag-crack ang tiles sa paligid niya. Manipis muna. Parang guhit ng lapis. Tapos lumalim. Tapos kumalat papunta sa sapatos niya.

Umatras siya, pero nadulas siya sa mga dahong basang-basa kahit walang ulan.

“Lira!” sigaw niya. “Sabihin mo sa kanya!”

Lumingon siya kay Lira na parang may karapatan pa siyang gamitin ang boses nito.

Pero tahimik si Lira.

At sa katahimikang iyon, may narinig akong bago.

Hindi takot.

Hindi pagod.

Lakas.

Maliit pa lang.

Pero nandoon.

Tumayo siya.

Pinulot niya ang cellphone ni Martin.

This time, hindi ko siya pinigilan.

Binuksan niya ang screen. Nakita niya ang folder. Nakita niya ang mga pangalan. Nakita niya na hindi lang siya.

Nakita niya na ang halimaw ay hindi multo sa puno.

Nakatayo ito sa harap niya, nakapolo, naka-jacket, nanginginig dahil sa unang pagkakataon ay hindi niya kontrolado ang kuwento.

“Lira,” sabi ni Martin. “Please. Masisira ang buhay ko.”

Kapag sila ang nananakit, aral lang daw.

Kapag sila ang nahuli, buhay agad ang masisira.

Lumapit si Martin sa kanya.

Isang hakbang.

Tumigil siya.

Hindi dahil gusto niya.

Dahil may ugat na pumulupot sa paa niya.

Hindi mahigpit.

Hindi sapat para mabali.

Sapat lang para hindi siya makalapit.

Kaya ko pala na  magpigil.

Kapag gusto ko.

Lumingon si Lira sa akin.

Hindi niya ako nakikita nang buo. Walang nakakakita sa akin nang buo. Pero siguro nakita niya ang buhok kong nakasabit sa mga sanga. O ang kamay kong nakadikit sa balat ng puno. O ang mukha kong wala nang edad.

“Anong gagawin ko?” bulong niya.

Hindi ako sumagot.

Ayaw kong ako ang pumili para sa kanya.

Matagal nang maraming taong pumili para sa amin.

Kaya hinayaan ko lang ang cellphone na manatiling bukas sa kamay niya.

Hinayaan kong makita niya ang option.

Forward.

Upload.

Send.

Save.

May mga kamay na nanginginig dahil mahina.

May mga kamay na nanginginig dahil sa wakas, lalaban.

Pinindot ni Lira ang screen.

Isa.

Dalawa.

Tatlong beses.

Ipinadala niya ang laman ng folder sa sarili niyang email.

Pagkatapos, sa isang kaklase.

Pagkatapos, sa isang professor na minsan siyang tinanong kung okay lang ba siya at mukhang tunay na naghintay ng sagot.

Pagkatapos, sa guidance office.

Pagkatapos, sa school publication.

Napasigaw si Martin.

Hindi dahil may nangyari sa katawan niya.

Kundi dahil may nangyari sa pangalan niya.

Doon ko naramdaman ang unang gaan.

Maliit.

Mainit.

Parang may matagal nang nakabara sa loob ng katawan ng puno na unti-unting lumuluwag.

Akala nila gusto ko ng dugo.

Akala nila gusto kong may mahulog ulit mula sa ikaapat na palapag.

Hindi nila naiintindihan.

Hindi ko sila pinapatay.

Masyadong mabait ang kamatayan.

Pinapabayaan ko lang silang marinig ang sarili nilang kasalanan hanggang sa mabaliw sila.

Gusto ko silang magdusa habang may katawan pa silang nanginginig, may pangalan pa silang masisira, at may buhay pa silang unti-unting guguho.

Dahil para saan pa ang pagdurusa kung patay na sila?

Kaya hindi ko tinapos si Martin.

Hindi noong gabing iyon.

Hindi habang nakaluhod siya sa ilalim ng puno, pawis na pawis, nanginginig, humihingi ng tawad sa taong hindi niya naman gustong patawarin siya.

Hindi ko siya itinulak mula sa fourth floor.

Hindi ko siya sinakal gamit ang ugat.

Hindi ko pinabagsakan ng salamin ang ulo niya.

Masyadong mabilis iyon.

Masyadong madali.

Sa halip, ibinigay ko sa kanya ang tunog.

Una, sarili niyang boses.

“Walang maniniwala sa’yo.”

Paulit-ulit.

Mula sa loob ng puno.

Mula sa sahig.

Mula sa glass railing.

Mula sa mga speaker ng flag ceremony na matagal nang patay.

Tapos, boses ni Lira.

“Burahin mo.”

Tapos, boses ng iba.

Mga babaeng hindi niya maalala ang pangalan, pero naalala ng cellphone niya.

“Please.”

“Tama na.”

“Wag mong ipakita.”

“Akala ko kaibigan kita.”

“Takot ako.”

“Please.”

“Please.”

“Please.”

Tinakpan ni Martin ang tenga niya.

Hindi iyon gumana.

Ang kasalanan, kapag tunay, hindi sa tenga pumapasok.

Sa buto.

Sa ilalim ng kuko.

Sa likod ng ngipin.

Sa pagitan ng tibok ng puso.

Doon ko siya iniwan.

Hindi baliw agad.

Hindi pa.

Mas gusto ko ang mabagal.

Mas gusto ko yung kinabukasan.

Nasa cafeteria siya, nakangiti sa mga kaibigan niyang hindi pa alam ang lahat, tapos biglang may dahong mahuhulog sa plato niya.

Nasa CR siya, maghuhugas ng kamay, tapos sa salamin, hindi mukha niya ang makikita niya kundi ang glass railing sa ikaapat na palapag.

Magdadasal siya sa chapel, luluhod, pipikit, at imbes na amen, maririnig niya ang sarili niyang boses:

“Walang maniniwala sa’yo.”

Dumating ang guard makalipas ang ilang minuto.

Hindi dahil sumigaw si Martin.

Dahil binuksan ko ang fire alarm.

Nagsitakbuhan ang mga tao. Guard. Janitor. Isang professor mula sa faculty room. Dalawang estudyanteng galing sa studio.

Si Lira ay nakatayo sa ilalim ng puno, hawak ang cellphone na wala nang lihim.

Si Martin ay nakaluhod, paulit-ulit na sinasabing:

“Hindi ako masama. Hindi ako masama. Hindi ako masama.”

Pero sa sahig, sa ilalim ng kanyang mga kamay, may lumitaw na mga letra sa alikabok.

Hindi ko isinulat.

Ang puno ang nagsulat.

KUNG HINDI KA MASAMA, BAKIT ANG DAMI NILANG TAKOT SA’YO?

Kinabukasan, may meeting ang admin.

Emergency.

Closed-door.

Internal.

Lagi na lang internal.

Tinawag nila si Lira. Tinawag nila ang parents niya. Tinawag nila si Martin. Tinawag nila ang adviser. Tinawag nila ang legal office.

Hindi nila ako tinawag.

Pero nandoon ako.

Nasa kahoy ng conference table.

Nasa halaman sa sulok.

Nasa anino'ng gumapang sa ilalim ng pinto.

Narinig ko ang mga salitang pamilyar.

“Reputation of the institution.”

“Due process.”

“Confidentiality.”

“Social media risk.”

“Both sides.”

Both sides.

May mga salitang kapag narinig ko, kusang bumubukas ang mga bintana.

Both sides ang isa sa kanila.

Kumalog ang baso sa mesa.

Tumigil silang lahat.

May isang administrator na tumingin sa bintana kahit sarado naman iyon.

Nagpatuloy siya.

“We have to make sure this does not become another—”

Hindi niya tinapos.

Pero alam ko ang kasunod.

Another incident.

Another scandal.

Another girl.

Another me.

Kaya binuksan ko ang projector.

Walang laptop na nakakabit.

Walang file.

Umilaw lang ang screen.

Una, white.

Tapos static.

Tapos watawat.

Hindi video.

Hindi buo.

Isang frame lang.

Watawat sa gitna ng umaga.

Sa ilalim nito, mga estudyanteng nakatingala.

Sa gilid ng screen, kita ang fourth-floor railing.

At sa audio, isang boses.

Malabo.

Pamilyar sa akin.

Pamilyar sa ilan sa kanila.

“Wag mo nang sabihin sa iba. Pamilya pa rin yan.”

May humikbi sa loob ng conference room.

Hindi ako.

Matagal na akong tapos umiyak.

Biglang namatay ang projector.

Walang nagsalita.

Minsan, mas masarap ang katahimikan kapag hindi na ito ginagamit para magtago.

Hindi ko alam kung nabigyan ng hustisya si Lira.

Hindi ko alam kung sapat ang ginawa niya.

Sa mga school na tulad nito, mabagal ang hustisya. Maraming pinto. Maraming papel. Maraming taong mas takot sa headline kaysa sa halimaw na naglalakad sa hallway.

Pero may nagbago.

Noong sumunod na linggo, may mga estudyanteng naglagay ng maliliit na papel sa paanan ng puno.

Hindi flowers.

Hindi candles.

Mga pangalan.

Hindi lahat ay tunay na pangalan.

Minsan initials lang.

Minsan date lang.

Minsan isang sentence.

Hindi ako nagsinungaling.

May nangyari sa akin.

Hindi ko kasalanan.

Takot ako.

Ako rin.

Binasa ko silang lahat.

Isa-isa.

Hindi ko sila kinuha.

Hindi ko sila tinakot.

Hindi ko rin sila pinagaling.

Hindi ako santo.

Hindi ako ang hustisya.

Hindi ako ang Diyos.

Isa lang akong batang babae na namatay sa gitna ng school habang kumakanta ang lahat at walang nakarinig sa tunay kong sigaw.

Pero kapag may masamang taong dumaan sa atrium ngayon, nalalaglag ang mga dahon ko.

Kapag may manyak na professor na sumusunod sa estudyante hanggang sa parking lot, sumasara ang gate bago siya makalabas.

Kapag may org officer na namamahiya sa aplikante, nababasag ang salamin sa likod niya at lumilitaw sa mga piraso ang mukha ng mga pinaiyak niya.

Kapag may bully na nagbibiro tungkol sa suicide, biglang tumitigil ang hagdan sa ilalim ng paa niya.

At kapag may taong nagsasabing, “Wala naman akong ginawang masama,” ipinapaalala ko sa kanya ang ikaapat na palapag.

Hindi para mamatay siya.

Kundi para maramdaman niya kahit ilang segundo lang ang bigat ng gilid.

Ang bigat ng walang maniniwala.

Ang bigat ng ginawang tsismis ang sakit mo.

Ang bigat ng buong mundo sa likod mo habang sinasabi nilang ikaw ang may kasalanan.

Si Martin?

Hindi siya bumalik sa school pagkatapos ng dalawang linggo.

Sabi nila, nag-transfer.

Sabi nila, pinauwi muna ng pamilya.

Sabi nila, nagpa-counseling.

Sabi nila, unfair daw ang nangyari sa kanya dahil hindi pa tapos ang investigation.

Sabi nila, kawawa naman, ang laki ng potential.

Ang dami na naman nilang sinabi.

Pero may isang bagay silang hindi alam.

Tuwing alas-tres disisiyete ng umaga, kahit saan siya matulog, nagigising siya sa tunog ng flag rope na humahampas sa poste.

Tak.

Tak.

Tak.

Pagmulat niya, may dahon sa unan niya.

Hindi galing sa labas.

Hindi galing sa bintana.

Galing sa akin.

Minsan may nakasulat.

Hindi tinta.

Hindi dugo.

Alikabok lang.

WALANG MANINIWALA SA’YO.

Sinasabi raw niya sa pamilya niya na may babae sa kwarto.

Sinasabi raw niya na may puno sa panaginip niya.

Sinasabi raw niya na may fourth floor kahit bungalow ang bahay nila.

Sinasabi raw niya na naririnig niya ang mga boses kahit tahimik ang paligid.

Hindi nila siya pinaniniwalaan.

Nakakatawa, ano?

Hindi.

Hindi pala nakakatawa.

Mas malinis sabihin na sapat lang.

Sa umaga, puno lang ako.

Maganda sa pictures.

Tahimik sa gitna ng atrium.

May mga estudyanteng nakaupo sa lilim ko, nagre-review, tumatawa, umiiyak, nangangarap.

Hinahayaan ko sila.

Ang inosente ay hindi dapat matakot sa akin.

Pero sa gabi, kapag humihina ang ilaw at humahaba ang anino ng fourth floor, kapag may yabag na nagmamadali dahil may itinatago, kapag may cellphone na puno ng banta, kapag may bibig na sanay magsabi ng walang maniniwala sa’yo

gumigising ang ugat ko.

At mula sa pinakataas na sanga, may dahong nalalaglag.

Isa.

Dalawa.

Tatlo.

Hanggang sa tumingin ang masamang tao sa taas.

Hanggang sa marinig niya ang sariling boses.

Hanggang sa maintindihan niya:

Hindi lahat ng nahuhulog ay biktima.

Minsan, ang nahuhulog ay ang kasalanan.


FB IG
Top